Z okazji 90. urodzin i 65-lecia pracy zawodowej prof. Jana Pilcha, wybitnego otolaryngologa oraz specjalisty związanego z Katedrą i Kliniką Laryngologii Wydziału Nauk Medycznych Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, powstała wyjątkowa księga jubileuszowa. Publikacja, wydana w 2026 roku przez Bibliotekę Historyczną oraz Ośrodek Dokumentacji Historycznej Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach, zawiera teksty naukowe, wspomnienia oraz artykuły poświęcone życiu i bogatej działalności zawodowej profesora.
W księdze znaleźć można m.in. gratulacje złożone przez Rektora Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, prof. dr. hab. n. med. Tomasza Szczepańskiego czy Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach, dr n. med. Tadeusza Urbana. W publikacji nie zabrakło również pełnych wdzięczności i uznania słów pacjentów.
„Pańska działalność naukowa, dydaktyczna i organizacyjna od dziesięcioleci wzbogaca dorobek naszej Uczelni. Pańska mądrość i konsekwencja, i oddanie nauce oraz młodym pokoleniom stanowią wzór, który na trwałe zapisał się w historii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Warto zwrócić uwagę na aksjologię wpisaną w tę wypowiedź: mądrość, oddanie i wzór – są to wartości uniwersalne, nie zamykają Jubilata w specjalność jednej dyscypliny, lecz przypominają grecki ideał kalokagatii.”
Prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański, Rektor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
“Profesor Jan Pilch jest niezwykłą i wybitną postacią współczesnego świata nauki, medycyny (…) Dotychczasowe oddanie i służenie chorym, akademii i regionowi odzwierciedla DNA Profesora Pilcha: lekarza i badacza o europejskim wymiarze, dla którego Śląsk stał się domem, miejscem pracy i polem działalności naukowej, wreszcie – swoistym obszarem do podejmowania odważnych kroków związanych z diagnostyką i leczeniem laryngologicznym.
Prof. Dr hab. n. med. Jarosław Markowski, Kierownik Katedry i Kliniki Laryngologii WNMK ŚUM
„(…) Chował swoją profesorską dostojność, akademickość, prestiż wielkiego lekarza i uczonego przed ludźmi prostolinijnymi. Natomiast „bezwzględnie” je eksponował, gdy dla tych ludzi miał coś wywalczyć (…) – nowe sale operacyjne, sprzęt medyczny, dostęp do ultranowoczesnej infrastruktury dla młodych asystentów (…) Dowodem logocentryzmu Jana jest Jego wybitny wkład w naukę, obejmujący stworzenie przełomowego paradygmatu dotyczącego roli metali ciężkich w onkogenezie.”
Dr n. med. Jarosław Paluch , Katedra i Klinika Laryngologii WNMK ŚUM
Prof. Jan Pilch od początku swej drogi zawodowej jest związany ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym (dawniej ze Śląską Akademią Medyczną) i stanowi ikonę śląskiej otolaryngologii. Jego działalność naukowa, kliniczna i dydaktyczna wywarła trwały wpływ na rozwój medycyny, a liczne pionierskie badania – szczególnie w zakresie immunologii nowotworów krtani – na stałe zapisały się w historii polskiej nauki. Profesor Pilch jest również wyjątkowym przykładem lekarza, naukowca i nauczyciela, który całe życie poświęcił służbie pacjentom, rozwojowi polskiej otolaryngologii oraz kształceniu kolejnych pokoleń lekarzy. Niezwykle empatyczny, wybitny, a zarazem niezwykle skromny i serdeczny. Nazywany często przez pacjentów „lekarzem dającym nadzieję”.
Urodził się 2 grudnia 1935 r. w Myślenicach. Studiował na Wydziale Lekarskim AM w Krakowie. Tytuł i dyplom lekarza otrzymał 6 maja 1960 r. W 1964 r. uzyskał I stopień, a w 1967 II stopień specjalizacji w zakresie laryngologii. Stopień naukowy doktora nauk medycznych otrzymał 31 października 1974 r. w Śląskiej Akademii Medycznej, uchwałą Rady Wydziału Lekarskiego w Katowicach na podstawie przedłożonej dysertacji Zmiany w błonie śluzowej nosa i gardła u ludzi oraz zwierząt doświadczalnych narażonych na działanie pyłu cementowego wykonanie pod kierunkiem doc. Kazimierza Szymczyka. Stopień naukowy doktora habilitowanego uzyskał 21 czerwca 1990 r. w Śląskiej Akademii Medycznej na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy Rak krtani w świetle badań klinicznych ze szczególnym uwzględnieniem zmian w wybranych komórkach układu odpornościowego (recenzenci: prof. Marian Drożdż, prof. Jan Sekuła, prof. Gabriel Turowski). Decyzję Rady Wydziału Lekarskiego w Katowicach zatwierdziła Centralna Komisja 29 października 1990 r. Praca habilitacyjna została uhonorowana indywidualną nagrodą Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej. Tytuł profesora nauk medycznych otrzymał 20 czerwca 2000 r.
Jego zainteresowania naukowe dotyczą przede wszystkim onkologii regionu głowy i szyi. Przez kilkadziesiąt lat był ordynatorem Odcinka Onkologii w Klinice w Katowicach. Prof. dr hab. n. med. Jan Pilch dużą wagę przykłada do rozwoju nauk podstawowych jako motoru rozwoju laryngologii klinicznej. Od wielu lat współpracuje z Wydziałem Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedry Biomateriałów i Kompozytów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (prof. Marta Błażewicz i prof. Stanisław Bożewicz), Instytutem Inżynierii Materiałowej Politechniki Śląskiej (prof. Maria Sozańska, prof. Marek Hetmańczyk) oraz Zakładem Fizyki Molekularnej Uniwersytetu Śląskiego (kierownik prof. Jerzy Zioło).
Od 1997 r. współpracował z European Materials Research Society w Strasburgu w zakresie wykorzystania biomateriałów powstałych na bazie włókien węglowych i węglopochodnych w operacjach rekonstrukcyjnych krtani i tchawicy. Jako jeden z nielicznych na świecie prowadził badania nad wybranymi komórkami układu immunologicznego u chorych ze stanami przedrakowymi i rakiem krtani w różnych warunkach klinicznych przy użyciu metod skaningowej mikroskopii elektronowej, mikroanalizy rentgenowskiej, metod biochemicznych i cytochemicznych, oznaczania aktywności wybranych enzymów w tych komórkach i węzłach chłonnych oraz immunoglobulin surowiczych w tej grupie chorych. Współpracował m.in. z Zakładem Biologii Molekularnej Śląskiej Akademii Medycznej w Sosnowcu (prof. Urszulą Mazurek) w zakresie badań dotyczących biologii nowotworów głowy i szyi. Wyniki tych prac były prezentowane na licznych sympozjach, zjazdach i kongresach naukowych w kraju i za granicą, m.in. w Bukareszcie, Irkucku i New Delhi.
Jest współautorem dwóch skryptów wydanych przez Śląską Akademię Medyczną: Nos i zatoki przynosowe, red. T. Gierek (Katowice 1986 r.) i Jama ustna, gardło, ślinianki, przełyk, red. T.Gierek (Katowice 1988 r.). Odznaczony m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Złotą i Srebrną Odznaką „Zasłużony w rozwoju województwa katowickiego”, Odznaką „Za wzorową pracę w służbie zdrowia”.
Dane wysyłającego:
Dominika Kardynał
