Zakład Propedeutyki Pielęgniarstwa Wydziału Nauk o Zdrowiu od ponad dekady z powodzeniem wykorzystuje metodę OSCE (Objective Structured Clinical Examination – Obiektywny Ustrukturyzowany Egzamin Kliniczny) do oceny umiejętności praktycznych studentów kierunku pielęgniarstwo z przedmiotów: podstawy pielęgniarstwa i badanie fizykalne. Wieloletnie doświadczenie w organizacji egzaminów OSCE pozwoliło na wypracowanie wysokich standardów oceniania oraz skuteczne dostosowanie tej metody do potrzeb kształcenia przyszłych pielęgniarek/pielęgniarzy.
Metoda OSCE uznawana jest obecnie za jeden z najbardziej obiektywnych i wiarygodnych sposobów weryfikacji kompetencji klinicznych. Główną jej zaletą jest standaryzacja procesu egzaminowania – wszyscy studenci wykonują te same zadania w identycznych warunkach, a ich umiejętności oceniane są według wcześniej ustalonych kryteriów. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie subiektywnej oceny oraz zapewnienie sprawiedliwego traktowania wszystkich zdających.
Wróćmy jednak do początków.
Ponad ćwierć wieku temu rozpoczęła się ważna zmiana w kształceniu pielęgniarek. Towarzyszyły jej intensywne prace nad stworzeniem spójnego i jednolitego modelu nauczania na poziomie akademickim. W początkowej fazie prac, zespół nauczycieli akademickich, pracujący pod kierunkiem dr n. hum. Haliny Kulik, prof. ŚUM – kierownika Zakładu, opracował zestaw algorytmów czynności pielęgniarskich. Było ich ok. 200. W kolejnych latach algorytmy te były poddawane testowaniu i weryfikacji podczas ćwiczeń realizowanych w warunkach symulowanych, a następnie - w razie potrzeby - stopniowo doskonalone. Efektem tych działań była monografia: Algorytmy czynności i zabiegów pielęgniarskich. Pod red. H. Kulik i J. Eszyk, Katowice 2014.
W kolejnym etapie opracowano szczegółowe kryteria oceny czynności i zabiegów pielęgniarskich, tzw. checklisty. Po okresie ich weryfikacji opublikowano kolejną monografię: Kryteria oceny czynności i zabiegów pielęgniarskich, red. H. Kulik, Katowice 2016.
Ponad dekadę temu byliśmy pierwszym ośrodkiem w Polsce, który zastosował metodę OSCE do oceny kompetencji klinicznych studentów pielęgniarstwa. Gościliśmy wówczas u nas koleżanki z innych ośrodków akademickich, które chciały skorzystać z naszego doświadczenia. Warto nadmienić, że ocena kompetencji była realizowana w systemie pięciu stacji.
Egzamin OSCE umożliwia obiektywną i kompleksową ocenę nie tylko wiedzy teoretycznej, ale przede wszystkim umiejętności praktycznych, komunikacyjnych oraz zdolności podejmowania decyzji w sytuacjach klinicznych. Studenci mają możliwość zaprezentowania swoich kompetencji w warunkach zbliżonych do rzeczywistej praktyki zawodowej, co zwiększa wartość edukacyjną egzaminu i lepiej przygotowuje ich do przyszłej pracy z pacjentem. Dodatkową zaletą tej metody jest możliwość oceny wielu obszarów kompetencji podczas jednego egzaminu, takich jak wykonywanie procedur medycznych, przestrzeganie zasad bezpieczeństwa, komunikacja z pacjentem czy organizacja pracy. Dzięki temu OSCE stanowi skuteczne narzędzie weryfikacji efektów kształcenia oraz podnoszenia jakości przygotowania zawodowego studentów.
W roku akademickich 2025/26 przeprowadziliśmy trzy egzaminy metodą OSCE – jeden w sesji zimowej i dwa w sesji letniej, dla ponad 700 studentów kierunku pielęgniarstwo. W tym roku po raz pierwszy, dzięki współpracy z Centrum Kształcenia Zdalnego i Analiz Efektów Edukacyjnych zastosowaliśmy elektroniczny system oceniania oparty na cyfrowych checklistach egzaminacyjnych.
Warto podkreślić, że metoda OSCE jest uznawana za bardzo czasochłonną i wymagającą pod względem organizacyjnym. Jej prawidłowe zastosowanie wiąże się z koniecznością starannego przygotowania i przeprowadzenia procesu nauczania, a następnie aranżacji stacji egzaminacyjnych, scenariuszy zadań, checklist oraz odpowiedniego zaplecza dydaktycznego. Wymaga również zaangażowania wielu osób - nie tylko egzaminatorów - specjalistów w danej dziedzinie, ale również personelu organizacyjnego i ewentualnie standaryzowanych pacjentów - co sprawia, że proces przygotowań jest złożony i długotrwały. Jednocześnie wysoki poziom standaryzacji i obiektywizacji oceny uzasadnia ten nakład pracy, ponieważ pozwala rzetelnie ocenić kompetencje praktyczne studentów.
Jakość kształcenia nigdy nie jest dziełem przypadku, lecz konsekwencją świadomej, systematycznej i rzetelnej pracy.
Dane wysyłającego:
Agata Pustułka
