Partnerzy projektu JA PreventNCD opublikowali wspólne stanowisko, w którym apelują o zapewnienie odpowiedniego finansowania działań z zakresu promocji zdrowia, profilaktyki chorób niezakaźnych oraz równości w zdrowiu w kolejnych Wieloletnich Ramach Finansowych Unii Europejskiej na lata 2028–2034. W gronie partnerów projektu znajduje się również Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach.
JA PreventNCD to wyjątkowa inicjatywa współpracy państw europejskich w obszarze profilaktyki zdrowotnej, zainicjowana przez Komisję Europejską. Projekt realizowany jest z udziałem 25 państw i ponad 100 instytucji partnerskich. Jego celem jest wypracowanie strategicznych kierunków działań oraz wspólnych rozwiązań służących zapobieganiu chorobom niezakaźnym poprzez ograniczanie występowania ich głównych czynników ryzyka.
Wieloletnie Ramy Finansowe stanowią długoterminowy plan budżetowy Unii Europejskiej, określający limity wydatków oraz priorytety finansowania poszczególnych polityk UE. Opublikowane stanowisko ukazało się w czasie intensywnych prac nad nowym budżetem unijnym obejmującym lata 2028–2034.
Jak podkreśla prof. Knut-Inge Klepp, Koordynator naukowy JA PreventNCD:
„Decyzje podejmowane w ramach kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych będą kształtować zdolność Europy do zapobiegania chorobom niezakaźnym przez wiele lat. JA PreventNCD, skupiający 25 państw i ponad 100 partnerów z całej Europy, wnosi do tej dyskusji silny głos środowiska zdrowia publicznego. To kluczowy moment, aby promocja zdrowia, profilaktyka i równość w zdrowiu zostały uznane nie za opcjonalny dodatek, lecz za niezbędną inwestycję w przyszłą odporność i dobrobyt Europy.”
Choroby niezakaźne stanowią jedno z największych wyzwań zdrowotnych współczesnej Europy. Szczególnie alarmujące są dane dotyczące chorób sercowo-naczyniowych, które każdego roku odpowiadają za około 1,7 mln przedwczesnych zgonów w Unii Europejskiej i dotykają 62 mln osób. Szacuje się, że ponad trzem czwartym tych zgonów można byłoby zapobiec dzięki skutecznym działaniom profilaktycznym.
Jednocześnie ponad jedna czwarta Europejczyków nie podejmuje wystarczającej aktywności fizycznej, niemal 9% mieszkańców UE nie może sobie pozwolić na zdrową dietę, a korzystanie z nowych produktów nikotynowych systematycznie rośnie. Coraz większym wyzwaniem pozostaje także zdrowie psychiczne. Depresja, zaburzenia lękowe i przewlekły stres są zarówno czynnikami ryzyka, jak i konsekwencjami wielu chorób niezakaźnych.
W swoim stanowisku partnerzy JA PreventNCD podkreślają, że promocja zdrowia i profilaktyka powinny zajmować bardziej widoczne miejsce w politykach unijnych oraz zostać objęte stabilnym i odpowiednio ukierunkowanym finansowaniem.
Konsorcjum, w którego Zarządzie jest Śląski Uniwersytet Medyczny, apeluje do instytucji Unii Europejskiej oraz państw członkowskich o podjęcie działań na rzecz trwałego finansowania działań profilaktycznych i promujących zdrowie oraz wzmacniania potencjału instytucjonalnego na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym.
W szczególności rekomenduje:
zapewnienie wyraźnie określonego finansowania promocji zdrowia i profilaktyki chorób niezakaźnych w ramach Wieloletnich Ram Finansowych 2028-2034;
przeznaczenie dedykowanych środków na promocję zdrowia w Europejskim Funduszu Konkurencyjności;
silniejsze uwzględnienie profilaktyki w Krajowych i Regionalnych Planach Partnerstwa;
włączenie promocji zdrowia, profilaktyki chorób niezakaźnych oraz równości w zdrowiu do Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności;
utworzenie odrębnego Klastra Zdrowia w programie Horyzont Europa wraz z dedykowanym finansowaniem działań profilaktycznych, promujących zdrowie i ograniczających nierówności zdrowotne;
opracowanie wskaźników pozwalających skuteczniej mierzyć efekty działań profilaktycznych, równość w zdrowiu oraz długoterminowe rezultaty zdrowotne populacji.
Autorzy stanowiska zwracają również uwagę na konieczność lepszego monitorowania skuteczności działań profilaktycznych. W załączniku technicznym przedstawiono propozycje zmian dotyczących wybranych obszarów interwencji, jak i systemów wskaźników, obejmujących m.in. ochronę zdrowia, promocję zdrowia i profilaktykę, unijny program „Owoce, warzywa i mleko w szkole”, bezpieczeństwo i higienę pracy oraz wpływ zmian klimatu na zdrowie.
Proponowane rozwiązania mają umożliwić odejście od oceny opartej wyłącznie na poziomie wydatków na rzecz mierzenia rzeczywistego wpływu inwestycji na zdrowie społeczeństwa, ograniczanie nierówności zdrowotnych oraz skuteczność działań profilaktycznych.
Zdrowie stanowi jeden z fundamentów rozwoju społecznego i gospodarczego. Bez zdrowej populacji oraz sprawnie funkcjonujących systemów ochrony zdrowia trudno mówić o konkurencyjnej, odpornej i spójnej Europie. Z tego względu decyzje dotyczące Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028-2034 będą miały istotne znaczenie dla przyszłości profilaktyki chorób niezakaźnych w Unii Europejskiej.
Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią stanowiska partnerów projektu JA PreventNCD dotyczącego finansowania promocji zdrowia i profilaktyki chorób niezakaźnych w kolejnych Wieloletnich Ramach Finansowych UE.
Dane wysyłającego:
Agata Pustułka
