W dniach 9-11 czerwca 2026 r. w Rzymie odbyło się doroczne spotkanie General Assembly projektu JA PreventNCD. Gospodarzem wydarzenia był Istituto Superiore di Sanità – Włoski Narodowy Instytut Zdrowia, jedna z najważniejszych instytucji zdrowia publicznego w Europie, zaangażowana w badania naukowe, monitoring zdrowia, działania profilaktyczne, wsparcie polityk zdrowotnych oraz koordynację naukową na poziomie krajowym i europejskim.
W wydarzeniu uczestniczyli liderzy zdrowia publicznego, decydenci, naukowcy oraz partnerzy projektu z całej Europy. W ubiegłym roku gospodarzem wydarzenia były Katowice , natomiast podczas tegorocznego spotkania Śląski Uniwersytet Medyczny reprezentowały dr hab. nauk o zdrowiu Katarzyna Brukało, prof. ŚUM, oraz dr inż. Anna Lempart-Rapacewicz. W spotkaniu uczestniczyły również przedstawicielki polskich partnerów projektu - Urzędu Miasta Rybnik i Urzędu Miasta Zabrze.
General Assembly odbyło się w ważnym momencie dla europejskiej polityki zdrowotnej. Unia Europejska wzmacnia obecnie działania w obszarze zdrowia sercowo-naczyniowego, jednocześnie kontynuując prace związane z profilaktyką nowotworów oraz innych chorób niezakaźnych.
Jak podkreślił dr Giovanni Capelli z Istituto Superiore di Sanità:
„Powitanie partnerów z całej Europy w Rzymie jest zarówno przyjemnością, jak i odpowiedzialnością. Zapobieganie chorobom niezakaźnym opiera się na współpracy, wspólnych dowodach naukowych oraz umiejętności uczenia się z doświadczeń innych. General Assembly stanowi okazję do ożywienia tej europejskiej współpracy oraz pokazania, w jaki sposób Włochy mogą przyczynić się do wzmocnienia działań na rzecz ograniczania czynników ryzyka chorób przewlekłych.”
Projekt JA PreventNCD, współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu EU4Health, realizowany jest przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej w wysokości 76 mln EUR. Jego celem jest wspieranie państw europejskich w rozwijaniu polityk profilaktycznych, doskonaleniu monitorowania chorób niezakaźnych i ich czynników ryzyka, ograniczaniu nierówności zdrowotnych oraz angażowaniu kluczowych interesariuszy w działania na rzecz zdrowia publicznego.
Koordynator projektu JA PreventNCD, Linda Granlund, podkreśliła:
„Wiemy, że profilaktyka działa i znamy wiele rozwiązań, które mogą przynieść realne korzyści. Wyzwaniem pozostaje ich konsekwentne wdrażanie na szeroką skalę. JA PreventNCD łączy 25 krajów i ponad 100 partnerów z całej Europy. Łącząc wiedzę, doświadczenia i wdrażanie działań w różnych krajach, możemy osiągnąć więcej niż każdy z partnerów osobno oraz skuteczniej przekładać dowody naukowe na polityki profilaktyczne i zdrowsze środowiska życia.”
Choroby niezakaźne pozostają główną przyczyną zgonów i niepełnosprawności w Europie, stanowiąc znaczące obciążenie dla społeczeństw, systemów ochrony zdrowia oraz gospodarki. Dlatego promocja zdrowia i działania prewencyjne są uznawane za najbardziej efektywne kosztowo sposoby przeciwdziałania tym chorobom.
Pierwszy dzień spotkania poświęcony był podsumowaniu dotychczasowych osiągnięć projektu oraz dyskusji nad najważniejszymi wyzwaniami związanymi z profilaktyką chorób niezakaźnych w Europie. Podczas sesji plenarnych omawiano m.in.:
• wykorzystanie danych naukowych w tworzeniu skutecznych polityk zdrowotnych,
• nowoczesne strategie profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych zgodne z europejskim Safe Hearts Plan,
• nowe inicjatywy wspierające zdrowie publiczne,
• ograniczanie nierówności zdrowotnych na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym,
• nową kampanię JA PreventNCD,
• działania realizowane na poziomie społeczności lokalnych i samorządów.
Jednym z punktów programu było wystąpienie prof. Katarzyny Brukało pt. „Budowanie lokalnych zdolności w profilaktyce chorób niezakaźnych: gdzie polityki przekładają się na codzienne życie”. W prezentacji, jako współlider zadania skupiającego się na tworzeniu zdrowych środowisk życia, podsumowała najważniejsze wnioski z 48 działań pilotażowych realizowanych w całej Europie.
Wskazała, że społeczności lokalne już dysponują wieloma zasobami – wiedzą, doświadczeniem, sieciami współpracy oraz zaangażowanymi interesariuszami. Współpraca międzysektorowa pozwala przekształcać te zasoby w konkretne działania na rzecz promocji zdrowia, ale największym wyzwaniem pozostaje trwałość inicjatyw – rozpoczęcie działań jest często łatwiejsze niż ich długoterminowe utrzymanie. Podkreśliła, że polityki zdrowotne mogą stwarzać warunki do zmian, jednak ich rzeczywistymi realizatorami pozostają społeczności lokalne.
Drugi dzień spotkania poświęcony był głównie sesjom równoległym, umożliwiającym uczestnikom pogłębioną pracę w wybranych obszarach tematycznych.
Prof. Katarzyna Brukało poprowadziła warsztaty poświęcone uwzględnianiu aspektów zdrowia i klimatu w procesach planowania miejskiego. Warsztaty odbyły się w ramach sesji „Jak zapewnić trwałość polityk i działań w zakresie zdrowia publicznego: ramy opracowania planu trwałości”.
Ponadto, jako koordynator tematyczny obszaru dotyczącego zdrowego żywienia moderowała również sesję równoległą „Kształtowanie zdrowszych środowisk żywieniowych w celu zapobiegania chorobom niezakaźnym”.
Podczas sesji uczestnicy dyskutowali o tym, w jaki sposób działania realizowane w ramach JA PreventNCD mogą przyczyniać się do tworzenia zdrowszych środowisk żywieniowych oraz wspierać profilaktykę chorób niezakaźnych. Na zaproszenie prof. Katarzyny Brukało w sesji głos zabrali eksperci z Danii, Belgii, Chorwacji i Norwegii.
Rozmowy koncentrowały się m.in. na:
politykach i zachętach wspierających zdrowe wybory żywieniowe,
codziennym środowisku żywieniowym,
nierównościach zdrowotnych i działaniach społeczności lokalnych,
działaniach wspierających zapobieganie chorobom niezakaźnym,
monitorowaniu oraz wykorzystaniu danych naukowych w praktyce.
Trzeciego dnia kontynuowano sesje równoległe. Spotkanie zakończyła wspólna sesja podsumowująca, podczas której uczestnicy obejrzeli krótki film prezentujący pierwszy rok realizacji projektu, podzielili się swoimi spostrzeżeniami oraz podsumowali najważniejsze wnioski ze spotkania.
Spotkanie było również okazją do zaplanowania kolejnych działań związanych z dialogiem politycznym, budowaniem kompetencji, komunikacją i upowszechnianiem rezultatów projektu, a także przygotowaniami do dalszej współpracy europejskiej w obszarze profilaktyki chorób przewlekłych.
Wymiana doświadczeń i dobrych praktyk pomiędzy partnerami z różnych krajów Europy wzmacnia skuteczność działań w zakresie promocji zdrowia, zdrowego żywienia oraz zapobiegania chorobom niezakaźnym. To właśnie współpraca międzynarodowa stanowi jeden z kluczowych elementów budowania zdrowszych społeczeństw w Europie. Dlatego tak istotne jest aktywne zaangażowanie ŚUM w te przedsięwzięcia!
Dane wysyłającego:
Patrycja Matusińska
