Wszystkim P.T. Pracownikom oraz Studentom
Śląskiej Akademii Medycznej
życzenia
pokoju, rodzinnego ciepła i radości,
a także jak najlepszego zdrowia oraz wszelkiej pomyślności
na najbliższy Czas Świąteczny i na każdy dzień zbliżającego się 2007 roku
składa
w imieniu Władz Uczelni
Rektor Ewa Małecka-Tendera

Z PRAC KOLEGIUM REKTORSKIEGO

11 października 2006

Na kolejnym posiedzeniu Kolegium Rektorsko-Dziekańskiego obecni byli: JM Rektor ŚAM, wszyscy Prorektorzy, Dziekani oraz Kanclerz.
Na wstępie JM Rektor poinformowała zebranych o przebiegu wizyty w ŚAM Ministra Zdrowia – prof. Zbigniewa Religi. Oprócz spotkania z przedstawicielami władz Uczelni, minister wizytował również ruiny budowli Akademickiego Centrum Medycznego. Zgodził się z opinią, iż w obecnym stanie nie nadaje się ono do dalszych inwestycji i należy, zgodnie z sugestiami władz Wydziału Lekarskiego w Zabrzu, rozpocząć budowę nowego szpitala klinicznego na ok. 400 łóżek, gdyż z punktu widzenia ekonomicznego będzie to bardziej opłacalne. Jednocześnie minister obiecał swoją pomoc w realizacji tego przedsięwzięcia. W trakcie posiedzenia władz rek-torsko-dziekańskich dyskutowano konieczność szybkiego przygotowania planu medycznego przyszłej inwestycji. Podkreślono, iż nie zostanie ona rozpoczęta (tak w fazie projektowej, jak i inwestycyjnej) bez absolutnej pewności zabezpieczenia finansowania jej realizacji bezpośrednio z budżetu państwa. Zwrócono uwagę na konieczność podjęcia przez Wydział Lekarski w Zabrzu uchwały o zamknięciu inwestycji dotyczącej ACM oraz pilnego zwołania wspólnego posiedzenia senackich komisji: ds. Rozwoju Uczelni, ds. Szpitali Klinicznych oraz Budżetowej w celu wypracowania jednolitego stanowiska w sprawie przyszłej bazy klinicznej Wydziału Lekarskiego w Zabrzu. W kontekście omawiania spraw ww. bazy przedstawiona została informacja o stanie zaawansowania postępowania konkursowego, mającego wyłonić przyszłego dyrektora PSK nr 1 w Zabrzu.
W kolejnym punkcie JM Rektor Ewa Małecka-Tendera przedstawiła informacje z ostatniego posiedzenia Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych (KRAUM – 5 X 2006 r.), na którym obecny był również Minister Zdrowia. Na wspomnianym posiedzeniu do dyskusji przedstawiono kwestie związane z modyfikacjami w Lekarskim Egzaminie Państwowym oraz propozycję zmiany w sposobie sprawowania nadzoru nad działaniem jednostek organizacyjnych zakładów opieki zdrowotnej, polegającą na przejściu z systemu ordynatorskiego na konsultancki. Poruszono także sprawę planowanego i zdecydowanie niekorzystnego dla uczelni medycznych algorytmu finansowania badań naukowych oraz kontrowersyjnego w aspekcie parametrycznej oceny jednostek podstawowych (wydziałów), wzrostu roli, a co za tym idzie, punktacji związanej z zatrudnianiem tzw. profesorów wizytujących. Ponadto podjęto temat koncepcji wyraźnej decentralizacji nauczania oraz świadczenia usług z zakresu onkologii poza Instytut Onkologii i jego oddziały. W opinii Ministerstwa Zdrowia szczególną rolę w tym zakresie mają do odegrania uczelnie medyczne. W tej ostatniej kwestii podczas Kolegium dyskutowano sprawy programowe i organizacyjne utworzenia w ŚAM odrębnej międzywydziałowej jednostki zajmującej się nauczaniem propedeutyki onkologii (epidemiologia i profilaktyka) studentów wszystkich wydziałów Uczelni oraz wdrożenia jednolitego w skali kraju programu nauczania onkologii dla studentów wydziałów lekarskich. Powołano zespół roboczy w składzie: prof. prof. Wanda Romaniuk, Krystyna Pierzchała, Joanna Lewin-Kowalik i Wojciech Król w celu przygotowania szczegółowych sugestii w tej sprawie.
Następnie JM Rektor Ewa Małecka-Tendera i kanclerz Bernadeta Kuraszewska przedstawiły informację o rozmowach, które obyły się w dniu 11 X 2006 r. z wysokiego szczebla przedstawicielami ING Banku Śląskiego w sprawie problemów prawno-finansowych związanych z budynkiem Rektoratu przy ulicy Warszawskiej 14. Na obecnym etapie strony postanowiły zawrzeć porozumienie o czasowym zawieszeniu przez ŚAM, do stycznia przyszłego roku, spłat zobowiązań bez konieczności naliczania karnych odsetek, oraz o woli kontynuowania dalszych negocjacji w przedmiotowej sprawie. W nawiązaniu do relacjonowanych zagadnień JM Rektor odczytała zebranym bulwersujące fragmenty protokołu z posiedzenia Senatu ŚAM z listopada 2000 roku, na którym ówczesny rektor i dyrektor administracyjny Uczelni przekonywali senatorów o konieczności i niezwykłej z ekonomicznego punktu widzenia atrakcyjności zakupu budynku Banku Śląskiego przy ul. Warszawskiej 14 (patrz sprawozdanie z Kolegium Rektorsko-Dziekańskiego z dn. 20 X 2006 r. oraz Komunikat JM Rektor ŚAM z dn. 28 IX 2006 r.).
W dalszej kolejności poruszono kwestię dalszego przedłużania umowy o pracę asystentom zatrudnionym na czas określony jednego roku, którzy uzyskali w tym okresie stopień doktora. Podjęto decyzję, iż z takimi nauczycielami akademickimi podpisywane będą umowy o pracę na następne 11 lat (zgodnie z respektowaniem statutowego zapisu, że na stanowisku asystenta można pracować łącznie 12 lat). Postulowano, by takie osoby premiowane były w stosunku do swoich kolegów asystentów bez stopnia doktora, wyższym wynagrodzeniem.
W toku dalszych obrad przedyskutowano wstępny program najbliższego posiedzenia Senatu. Szczegółowo omawiano kwestie: 1) powołania drugiego Rzecznika Dyscyplinarnego dla Studentów, 2) powołania Rzecznika Dyscyplinarnego dla słuchaczy studiów III stopnia (doktorantów), 3) wyboru Senackiej Komisji Dyscyplinarnej dla Doktorantów, 4) wyboru Odwoławczej Senackiej Komisji Dyscyplinarnej dla Doktorantów, 5) zatwierdzenia regulaminu Samorządu Doktorantów, 6) zmian w uchwale Senatu w sprawie warunków i trybu rekrutacji, form studiów oraz warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie w roku akademickim 2007/2008, jak również planowanych w najbliższym czasie modyfikacji Regulaminu Studiów Doktoranckich.
Następnie poruszono problem rekrutacji na płatne studia na wydziałach lekarskich osób z bardzo niską punktacją (np. około 50 pkt) i potencjalnej konieczności ograniczenia liczby miejsc do naboru w tym trybie, tym bardziej że analizy ekonomiczne wskazują na konieczność dopłacania przez Uczelnię do studiów płatnych.
Dziekan Małgorzata Muc-Wierzgoń poruszyła problemy związane z realizacją zajęć dydaktycznych studiów niestacjonarnych Wydziału Zdrowia Publicznego, odbywających się w dni wolne od pracy (soboty i niedziele). W toku ożywionej dyskusji przypomniano, że zgodnie z zapisami ustawowymi pracownicy naukowo-dydaktyczni i dydaktyczni zobowiązani są do realizacji, odpowiednio 25% i 50% wymiaru godzin ponadwymiarowych bez konieczności uzyskiwania ich zgody. Dziekan zasygnalizowała także sprawę obozu letniego po I roku studiów licencjackich na kierunku ratownictwo medyczne. Stwierdzono, że skoro ww. obóz jest nieobowiązkowy, a kontrowersje dotyczące jego funkcjonowania narastają, należy podjąć decyzję o jego likwidacji.
Dziekan Joanna Lewin-Kowalik poruszyła problem poważnego niedoposażenia poszczególnych wydziałów w pomoce dydaktyczne. Stwierdzono, że w roku akademickim 2006/2007, wobec zapaści finansowej w tym zakresie w latach 2003–2005, priorytetem Uczelni było zwiększenie nakładów na naukę. JM Rektor Ewa Małecka-Tendera stwierdziła, iż w najbliższym czasie należy poczynić starania zmierzające do poprawy sytuacji w wyposażeniu poszczególnych jednostek w niezbędne pomoce dydaktyczne. Kanclerz Bernadeta Kuraszewska zaproponowała, aby poszczególne wydziały zgłaszały do końca bieżącego roku zapotrzebowania na sprzęt dydaktyczny z uwzględnieniem priorytetów ich realizacji w skali trzystopniowej. Zapewniła, że potrzeby dydaktyczne wydziałów będą wówczas realizowane zgodnie z zaproponowanymi przez dziekanów priorytetami. Ponadto Kanclerz zaapelowała o odpowiedzialne, rozważne i zgodne z przyjętym harmonogramem zgłaszanie przez poszczególne jednostki Uczelni zapotrzebowań do planowanych przetargów. Poinformowała, że stosowne informacje zostały przesłane do kierowników jednostek. Zasygnalizowała również poważne nieprawidłowości w zgłaszaniu konieczności utylizacji rozmaitych niebezpiecznych odpadów (przeterminowane odczynniki oraz substancje toksyczne i promieniotwórcze) będących w posiadaniu Uczelni.
Kanclerz zwróciła także uwagę na ogromne problemy finansowe związane z koniecznością wypłaty należności za niezwykle dużą, w stosunku do planowanej, liczbę godzin ponadwymiarowych. Dyskutanci wyrażali swoje zdumienie wobec faktu tak znacznych rozbieżności pomiędzy planem a realizacją liczby godzin w poszczególnych jednostkach. Podkreślano konieczność bezwzględnego ustanowienia nadzoru służb ekonomiczno-finansowych ŚAM nad weryfikacją zgodności planów dydaktycznych a ich wykonaniem.
Na zakończenie prorektor Jan Zejda przedstawił zebranym do zaopiniowania projekt proponowanej terminologii anglojęzycznej dotyczącej ŚAM – do stosowania w oficjalnej korespondencji.

W imieniu Kolegium Rektorskiegoprorektor ds. szkolenia podyplomowego
dr hab. n. med. Przemysław Jałowiecki, prof. nadzw. ŚAM

* * *
8 listopada 2006
Na spotkaniu obecni byli: JM Rektor, Prorektorzy, z wyjątkiem przebywającej na urlopie prof. Wandy Romaniuk, wszyscy Dziekani oraz kanclerz Bernadeta Kuraszewska.
Na wstępie spotkania prorektor Jan Zejda przedstawił informację dotyczącą spotkania Premiera RP Jarosława Kaczyńskiego z przedstawicielami środowisk akademickich i naukowych, które odbyło się na początku listopada na Uniwersytecie Warszawskim. Pomimo formalnego charakteru na podkreślenie zasługuje fakt, iż było to pierwsze od wielu lat tego rodzaju spotkanie. W jego trakcie Premier podkreślał, że obowiązkiem rządu jest zapewnienie środków finansowych koniecznych dla rozwoju nauki i dydaktyki uniwersyteckiej. „Rząd, który reprezentuję, chce to zrobić lepiej niż rządy poprzednie i przeznaczyć na naukę więcej środków” – powiedział premier. Zaznaczył, że wciąż nie są to kwoty wystarczająco wysokie, a Polska wydaje w tej chwili na badania naukowe bardzo niewielką część dochodu narodowego. Prezes Rady Ministrów przedstawił zarys proponowanej przez rząd reformy szkolnictwa wyższego i Polskiej Akademii Nauk. Zakłada ona m.in. likwidację instytutów badawczo-rozwojowych. Zmiany mają też prowadzić do skuteczniejszego wykorzystywania środków z Unii Europejskiej na naukę, inwestycje i rozbudowę zaplecza polskich ośrodków naukowych. Ma to zwiększyć szansę naukowców zabiegających o środki unijne na sfinansowanie badań. Premier zapewnił, że rząd „z całą energią będzie próbował uruchamiać środki unijne na naukę”. Wyraził też nadzieję, że środowiska akademickie zaakceptują wspomnianą reformę. Poruszona została też kwestia ewentualnej likwidacji stopnia doktora habilitowanego, przy założeniu zdecydowanego wzrostu rangi stopnia doktora. Zagadnienie to będzie jednak przedmiotem dalszej dyskusji. Spotkanie z Premierem RP J. Kaczyńskim było także okazją do debaty na temat najważniejszych problemów polskiej nauki. Mowa była m.in. o wzroście środków finansowych na naukę, przeciwdziałaniu masowym wyjazdom młodych ludzi poza granice Polski oraz konflikcie interesów pomiędzy uczelniami prywatnymi i państwowymi. Poruszano również kwestie związane z nowymi maturami, rolą uczelni państwowych w systemie szkolnictwa wyższego, zwiększeniem dostępności do usług edukacyjnych oraz szans wdrażania motywacyjnego algorytmu wynagradzania nauczycieli akademickich.
Następnie na kolegium poruszono kwestie dotyczące przygotowania informacji o Śląskiej Akademii Medycznej w języku angielskim, które byłyby dostępne w biuletynach Europejskiego Stowarzyszenia Uniwersytetów. W tym samym obszarze działań prorektor Jan Zejda przedstawił konieczność przygotowania anglojęzycznej wersji strony internetowej ŚAM adresowanej do osób potencjalnie zainteresowanych studiami oraz wszelkiego rodzaju współpracą z Uczelnią.
W dalszej części spotkania omówiono problemy współpracy z ośrodkami, z którymi Śląska Akademia Medyczna podpisała w ostatnim czasie umowy o współdziałaniu w zakresie wymiany studentów. Podjęto decyzję, iż Wydział Lekarski w Katowicach przyjmie w oparciu o zasadę wzajemności (zapewnienie kosztów zakwaterowania oraz wyżywienia) na jednomiesięczne praktyki wakacyjne dwóch studentów z Uczelni Medycznej w Iżewsku w Rosji, natomiast Wydział Lekarski w Zabrzu również dwóch studentów Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego im. Danyla Halycky’ego. Ustalono także, że dalsza współpraca w zakresie wymiany studentów z Wydziałem Lekarskim im. Jesseniusa w Martinie (filii Uniwersytetu Komensky’ego w Bratysławie, Słowacja) powinna odbywać się w ramach programu Sokrates/Erasmus.
W dalszej kolejności prorektor Jan Zejda przedstawił treść pisma JM Rektora Politechniki Śląskiej w Gliwicach prof. dr. hab. inż. Wojciecha Zielińskiego w sprawie wytypowania przedstawiciela ŚAM do prac w Śląskim Centrum Zaawansowanych Technologii, wobec rezygnacji dotychczasowego reprezentanta Uczelni w ww. gremium.
W kolejnej części obrad omówiono wstępne wyniki wizytacji obydwu wydziałów lekarskich przez Komisję Akredytacyjną Uczelni Medycznych, która miała miejsce w końcu października bieżącego roku.
Następnie przedyskutowano program najbliższego posiedzenia Senatu uzupełniając go o dodatkowe punkty dotyczące likwidacji jednej z jednostek Wydziału Lekarskiego w Zabrzu oraz zmiany organu założycielskiego Specjalistycznej Lecznicy Stomatologicznej ŚAM w Bytomiu.
W toku dalszej dyskusji poruszono kwestię wyników wspólnego posiedzenia senackich komisji: ds. Rozwoju Uczelni, ds. Szpitali Klinicznych oraz Budżetowej w sprawie stanowiska dotyczącego przyszłości oraz konieczności podjęcia niezbędnych działań zmierzających do przywrócenia prawidłowego funkcjonowania bazy klinicznej Wydziału Lekarskiego w Zabrzu – problemu będącego jednym z podstawowych obszarów zainteresowania i troski władz Akademii. Wobec braku jednoznacznego stanowiska ww. komisji obradujących pod przewodnictwem prof. Lecha Polońskiego, zwłaszcza w sprawie podjęcia decyzji o rozpoczęciu przez Śląską Akademię Medyczną kilkusetmilionowej inwestycji dotyczącej budowy nowego szpitala klinicznego, postanowiono przedstawić do dyskusji całość zagadnień, które były przedmiotem obrad wymienionych komisji na najbliższym posiedzeniu Senatu.
Na zakończenie Kolegium Rektorsko-Dziekańskiego przedyskutowano sprawy związane z organizacją Akademickiej Sieci Onkologicznej, projektem rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia w sprawie uznania niektórych specjal-ności medycznych za priorytetowe oraz utworzenia na Wydziale Zdrowia Publicznego w Bytomiu kierunku ratownictwo medyczne.

W imieniu Kolegium Rektorskiegoprorektor ds. szkolenia podyplomowego
dr hab. n. med. Przemysław Jałowiecki,prof. nadzw. ŚAM

Z OBRAD SENATU

24 października 2006

 Zaopiniowano pozytywnie powołanie na funkcję kierownika z dniem 2 listopada 2006:
a) na Wydziale Lekarskim w Katowicach:
– prof. dr. hab. n. med. Marcina Kamińskiego w Katedrze Morfologii (uchwała nr 36/2006);
b) na Wydziale Lekarskim z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu:
– prof. dr. hab. n. med. Wojciecha Pluskiewicza w Zakładzie Chorób Metabolicznych Kości Katedry Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii (uchwała nr 37/2006);
– dr. hab. n. med. Romualda Wojnicza w Katedrze i Zakładzie Histologii i Embriologii (uchwała nr 38/2006);
c) na Wydziale Opieki Zdrowotnej:
– dr hab. n. med. Anny Obuchowicz w Oddziale Klinicznym Pediatrii Katedry Pediatrii (uchwała nr 39/2006);
– prof. dr. hab. n. med. Ryszarda Poręby w Oddziale Klinicznym Ginekologii i Położnictwa Katedry Ginekologii i Położnictwa (uchwała nr 40/2006);
– dr. hab. n. med. Macieja Zaniewskiego w Oddziale Klinicznym Chirurgii Katedry Chirurgii (uchwała nr 41/2006);
– dr hab. n. med. Violetty Skrzypulec prof. nadzw. ŚAM w Zakładzie Profilaktyki Chorób Kobiecych i Seksuologii Katedry Zdrowia Kobiety (uchwała nr 42/2006).
 Odwołano, w związku ze złożoną rezygnacją w piśmie z dnia 27.09.2006 r., prof. dr hab. n. med. Marię Wardas ze składu członków Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli Akademickich powołanej na kadencję 2005–2008 uchwałą nr 8/2005 Senatu ŚAM z dnia 28 września 2005 r. (uchwała nr 43/2006).
 1. Dokonano zmiany nazwy Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów, powołanej uchwałą nr 9/2005 Senatu ŚAM z dnia 28 września 2005 r., która obecnie otrzymuje brzmienie: „Uczelniana Komisja Dyscyplinarna dla Studentów”.
2. Dokonano następujących zmian w składzie Uczelnianej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów powołanej na kadencję 2005–2008:
1) odwołano następujących członków:dr. hab. n. med. Jerzego Arendta, prof. nadzw. ŚAM; dr. hab. n. chem. Krystiana Plutę, prof. nadzw. ŚAM; dr hab. n. med. Ryszarda Wiaderkiewicza, prof. nadzw. ŚAM; dr. hab. n. med. Andrzeja Wiczkowskiego, prof. nadzw. ŚAM; dr hab. n. med. Jadwigę Jośko; lek. Zygmunta Mackiewicza (Studium Doktoranckie); mgr Agnieszkę Więcławek (Studium Doktoranckie); Wojciecha Sochę; Krzysztofa Walczaka; Tomasza Żabińskiego;
2) powołano na członków komisji:Martę Skórczyńską, Wojciecha Wieczorka (uchwała nr 44/2006).
 1. Dokonano zmiany nazwy Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów, powołanej uchwałą nr 10/2005 Senatu ŚAM z dnia 28 września 2005 r., która obecnie otrzymuje brzmienie: „Uczelniana Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów”.
2. Dokonano następujących zmian w składzie Uczelnianej Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów, powołanej na kadencję 2005–2008:
1) odwołano następujących członków:prof. dr. hab. Marka Hartleba, dr hab. n. med. Przemysławę Jarosz-Chobot, dr. hab. n. med. Jerzego Jarząba, dr. hab. n. med. Andrzeja Małeckiego, dr. n. med. Krzysztofa Wilczka, lek. Roberta Partykę (Studium Doktoranckie), lek. Agnieszkę Witkowską (Studium Doktoranckie), Przemysława Kalmana, Katarzynę Dobrołowicz, Łukasza Kawika, Justynę Klin, Aleksandrę Łagodzińską;
2) powołano na członków komisji:Annę Turek, Violettę Jamrozy, Bartosza Wanota, Tomasza Żabińskiego (uchwała nr 45/2006).
 Powołano Uczelnianą Komisję Dyscyplinarną dla Doktorantów na kadencję 2005–2008 w następującym składzie:
1) przewodnicząca – dr hab. n. med. Jadwiga Jośko
2) z-ca przewodniczącego – dr hab. n. med. Aleksander Ludwik Sieroń
3) członkowie:dr hab. n. chem. Krystian Pluta, prof. nadzw. ŚAM; lek. Zygmunt Mackiewicz (przedstawiciel doktorantów); mgr Agnieszka Więcławek (przedstawiciel doktorantów); lek. Piotr Buchta (przedstawiciel doktorantów) (uchwała nr 46/2006).
 Powołano Uczelnianą Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną dla Doktorantów na kadencję 2005–2008 w następującym składzie:
1) przewodniczący – dr hab. n. med. Jerzy Jarząb
2) z-ca przewodniczącego – prof. dr hab. n. med. Aleksandra Kochańska-Dziurowicz
3) członkowie:dr hab. n. med. Przemysława Jarosz-Chobot, lek. Robert Partyka (przedstawiciel doktorantów), lek. Agnieszka Witkowska (przedstawiciel doktorantów), mgr Adam Naczyński (przedstawiciel doktorantów) (uchwała nr 47/2006).
 Dokonano następujących zmian Uchwały nr 110/2006 Senatu Śląskiej Akademii Medycznej z dnia 24 maja 2006 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji, form studiów oraz warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie w roku akademickim 2007/2008:
§1
1. W załączniku nr 1 do uchwały nr 110/2006 wprowadza się następujące zmiany:
1) w §13 ust. 1 pkt 3 tiret 3 otrzymuje nowe brzmienie: „– studia pierwszego stopnia na kierunku biotechnologia – przyjęcia odbywać się będą na podstawie uzyskania odpowiedniej liczby punktów z egzaminu maturalnego z biologii i chemii w zakresie rozszerzonym. O kolejności umieszczenia na liście rankingowej decydować będzie suma punktów uzyskanych z ww. przedmiotów na świadectwie maturalnym,”
2) w §13 ust. 1 pkt 3 wykreśla się tiret 4,
3) w §13 ust. 2 pkt 3 tiret 3 otrzymuje nowe następujące brzmienie:„– studia pierwszego stopnia na kierunku biotechnologia – przyjęcia odbywać się będą na podstawie uzyskania odpowiedniej liczby punktów z ujednoliconego w skali kraju egzaminu w uczelni z biologii i chemii, o poziomie wiedzy porównywalnym z nową maturą w zakresie rozszerzonym. Wyniki z tego egzaminu będą wystawiane na takich samych zasadach jak wyniki egzaminu maturalnego. O kolejności umieszczenia na liście rankingowej decydować będzie liczba punktów uzyskanych z ww. przedmiotu na egzaminie,”
4) w §13 ust. 2 pkt 3 wykreśla się tiret 4,
5) w §13 ust. 3 wykreśla się pkt 1, a w wyniku jego wykreślenia kolejne punkty ulegają stosownemu przenumerowaniu,
6) w §14 ust. 1 wykreśla się pkt 4,
7) w §14 ust. 2 wykreśla się pkt 4,
8) w §15 ust. 3 dodaje się pkt 2 w brzmieniu:„2) Wydział Zdrowia Publicznego w Bytomiu– kierunek zdrowie publiczne – przyjęcia kandydatów odbywać się będą na podstawie posiadania dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia oraz uzyskania odpowiedniej liczby punktów w konkursie średniej ocen uzyskanych z przebiegu studiów pierwszego stopnia na kierunku zdrowie publiczne. O kolejności umieszczenia na liście rankingowej decydować będzie suma punktów uzyskanych w konkursie średniej ocen ze studiów pierwszego stopnia.”
2. W załączniku nr 2 do uchwały nr 110/2006 Senatu Śląskiej Akademii Medycznej z dnia 24 maja 2006 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji, form studiów oraz warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie w roku akademickim 2007/2008 wprowadza się następujące zmiany:
1) w dziale I
– wykreśla się pkt 3), a w wyniku jego wykreślenia kolejne punkty ulegają stosownemu przenumerowaniu,
– dodaje się pkt 6) w brzmieniu:„6) uzyskała w postępowaniu kwalifikacyjnym na I rok studiów doktoranckich liczbę punktów co najmniej:a) osoba z tytułem zawodowym lek. – 45 pkt,b) osoba z tytułem zawodowym mgr – 30 pkt,”
2) w dziale II pkt 8) otrzymuje nowe następujące brzmienie:„8) potwierdzenie znajomości języków obcych odpowiednimi certyfikatami”.
3) załącznik nr 2a do uchwały otrzymuje nowe brzmienie określone w Załączniku 3 do niniejszej uchwały.
§2
Pozostałe zapisy uchwały nr 110 Senatu Śląskiej Akademii Medycznej z dnia 24 maja 2006 r. pozostają bez zmian.
§3
Tekst jednolity załączników do uchwały nr 110 Senatu Śląskiej Akademii Medycznej z dnia 24 maja 2006 r. stanowią Załącznik nr 1 i nr 2 do niniejszej uchwały.
§4
Treść niniejszej uchwały polecono zamieścić na stronie internetowej Akademii oraz w „Biuletynie Informacyjnym ŚAM” (uchwała nr 48/2006; tekst jednolity załączników nr 1, nr 2 i nr 3 do niniejszej uchwały w Dodatku specjalnym)
 1. Stwierdzono zgodność Regulaminu Samorządu Doktorantów Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach z Ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Statutem Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach.
2. Regulamin, o którym mowa w ust. 1, stanowi Załącznik nr 1 do niniejszej uchwały (uchwała nr 49/2006; pełny tekst w Dodatku specjalnym)
 Dokonano następujących zmian w sprawie ustalenia zasad realizacji zajęć dydaktycznych na rok akademicki 2006/2007:
§1
W Załączniku do Uchwały nr 55/2006 Senatu Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach z dnia 25 stycznia 2006 r. w sprawie ustalenia zasad realizacji zajęć dydaktycznych na rok akademicki 2006/2007:
1) w ust. 1 pkt 2 otrzymuje nowe następujące brzmienie:
„2) Pracownicy dydaktyczni, w tym:– starsi wykładowcy i wykładowcy 360 godzin obliczeniowych rocznie– asystenci dydaktyczni, lektorzy i instruktorzy lub równorzędni 540 godzin obliczeniowych rocznie– słuchacze stacjonarnych studiów doktoranckich na II, III i IV roku 80 godzin obliczeniowych rocznie– słuchacze niestacjonarnych studiów doktoranckich na II, III i IV roku 30 godzin obliczeniowych rocznie”
2) ust. 3 pkt 3 otrzymuje brzmienie:„3) Za 1 godzinę dydaktyczną w szkoleniu podyplomowym (w tym kursy obligatoryjne przewidziane w programie specjalizacji absolwentów akademii medycznych) przyjmuje się 45 minut zajęć dydaktycznych, w tym: wykłady, seminaria, seminaria kliniczne, ćwiczenia, laboratoria, tutorial, objęte planem i wynikające z harmonogramów.”
– literę a i b wykreśla się
3) w ust. 3 pkt 4 tiret 1 otrzymuje brzmienie:„– 30 godzin opiekunom słuchaczy studiów doktoranckich, za zgodą właściwego dziekana, jednak nie więcej niż 90 godzin dydaktycznych”
4) w ust. 4 pkt 3 litera h otrzymuje brzmienie:„h) ćwiczenia kliniczne ze stomatologii wieku rozwojowego i ortodoncji oraz zajęć prowadzonych w systemie lecznictwa ambulatoryjnego z chirurgii stomatologicznej na V roku studiów w grupach 5-osobowych,”.
§2
Pozostałe zapisy Załącznika do Uchwały nr 55/2006 z dnia 25 stycznia 2006 r. nie ulegają zmianie.
§3
Zobowiązano Rektora do opublikowania jednolitego tekstu Załącznika do Uchwały nr 55/2006 z dnia 25 stycznia 2006 r. (uchwała nr 50/2006).
 Wyrażono zgodę na zniesienie:
– Zakładu Farmakologii Klinicznej, działającego w ramach Katedry Farmakologii działającej w ramach Wydziału Lekarskiego w Katowicach (uchwała nr 51/2006; pełny tekst w Dodatku specjalnym);
– Katedry i Oddziału Klinicznego Chirurgii Ogólnej i Koloproktologicznej, działającej w ramach Wydziału Lekarskiego w Katowicach (uchwała nr 52/2006);
– Zakładu Zdrowia Środowiskowego, działającego w ramach Wydziału Zdrowia Publicznego (uchwała nr 53/2006).
22 listopada 2006
 Wszczęto postępowanie o nadanie tytułu doktora honoris causa Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach prof. dr. hab. n. med. Edwardowi Bańkowskiemu (uchwała nr 54/2006).
 Zaopiniowano pozytywnie zatrudnienie profesora Mariusza Ratajczaka na stanowisko profesora wizytującego w Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach na rok akademicki 2006/2007 (uchwała nr 55/2006).
 Zaopiniowano pozytywnie powołanie na funkcję kierownika z dniem 1 grudnia 2006:
a) na Wydziale Lekarskim w Katowicach:
– dr. hab. n. med. Damiana Kusza, prof. nadzw. ŚAM w Katedrze i Klinice Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu (uchwała nr 56/2006);
– dr. hab. n. med. Przemysława Jałowieckiego, prof. nadzw. ŚAM w Oddziale Klinicznym Anestezjologii i Intensywnej Terapii Katedry Anestezjologii, Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej (uchwała nr 57/2006);
– dr hab. n. med. Ewy Obuchowicz w Zakładzie Farmakologii Katedry Farmakologii (uchwała nr 58/2006);
– prof. dr hab. n. med. Barbary Zahorskiej-Markiewicz w Zakładzie Patofizjologii Katedry Patofizjologii (uchwała nr 59/2006);
– prof. dr hab. n. med. Joanny Lewin-Kowalik w Katedrze i Zakładzie Fizjologii (uchwała nr 60/2006);
b) na Wydziale Farmaceutycznym z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej:
– dr hab. n. biol. Krystyny Trzepietowskiej-Stępień, prof. nadzw. ŚAM w Zakładzie Analizy Instrumentalnej Katedry Analizy Instrumentalnej (uchwała nr 62/2006); oraz w Katedrze Analizy Instrumentalnej (uchwała nr 64/2006);
– dr n. med. Katarzyny Klimek w Zakładzie Statystyki Katedry Analizy Instrumentalnej (uchwała nr 63/2006).
 Zaopiniowano pozytywnie powołanie na funkcję kierownika z dniem 1 stycznia 2007 dr hab. n. med. Gayane Martirosyan, prof. nadzw. ŚAM w Katedrze i Zakładzie Mikrobiologii Lekarskiej Wydziału Lekarskiego w Katowicach (uchwała nr 61/2006).
 Wyrażono zgodę na zniesienie:
– Katedry i Oddziału Klinicznego Chirurgii Rekonstrukcyjnej działającej w ramach Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu (uchwała nr 65/2006);
– Katedry i Zakładu Bioniki działającej w ramach Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej (uchwała nr 66/2006).
 Wyrażono zgodę na przekształcenie Katedry Biologii Molekularnej i Genetyki Medycznej z Zakładem Biologii Molekularnej i Zakładem Genetyki Medycznej działającej w ramach Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w dwie samodzielne jednostki organizacyjne:
– Katedrę i Zakład Biologii Molekularnej,
– Katedrę i Zakład Genetyki Medycznej (uchwała nr 67/2006).
 Uchylono Uchwałę Senatu nr 39/1997 z dnia 25 czerwca 1997 r. w sprawie „Regulaminu studiów na kierunku lekarskim prowadzonych w języku angielskim”, wraz z późniejszymi zmianami (uchwała nr 68/2006).
 Dokonano zmiany organu założycielskiego Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej „Specjalistycznej Lecznicy Stomatologicznej Śląskiej Akademii Medycznej” oraz wyrażono zgodę na dokapitalizowanie Spółki Akademickie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Katowicach, uchwalając co następuje:
§1
Postanowiono dokonać zmiany organu założycielskiego Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej „Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna Śląskiej Akademii Medycznej” w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego organu założycielskiego, którym jest Śląska Akademia Medyczna w Katowicach wstąpi spółka pod firmą: Akademickie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Katowicach (działająca uprzednio pod firmą Diagnostyczne Centrum Zdrowia Kobiety Spółka z o.o. w likwidacji, której Śląska Akademia Medyczna w Katowicach – jako jedyny wspólnik – wstrzymała proces likwidacji za zgodą Senatu wyrażoną w Uchwale Senatu nr 135/2006 z dnia 28 czerwca 2006 r.), przejmując na siebie wszystkie prawa i obowiązki organu założycielskiego Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej „Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna Śląskiej Akademii Medycznej” w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 91, poz. 408 z późn. zm.).
§2
Wyrażono zgodę na dokapitalizowanie spółki pod firmą Akademickie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Katowicach przez Śląską Akademię Medyczną w Katowicach – jako jedynego wspólnika – poprzez wniesienie wkładu niepieniężnego na kapitał zakładowy w kwocie 1.048.147,61 zł (słownie: jeden milion czterdzieści osiem tysięcy sto czterdzieści siedem zł 61/100) w postaci wysokocennego sprzętu medycznego, stanowiącego dotychczas część wyposażenia Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej „Specjalistycznej Lecznicy Stomatologicznej Śląskiej Akademii Medycznej” określonego szczegółowo w Załączniku nr 1 do niniejszej uchwały (uchwała nr 69/2006).
 Postanawiono zamknąć zadanie inwestycyjne pod nazwą „Akademickie Centrum Medyczne w Zabrzu” (uchwała nr 70/2006).
 Postanawiono nie podejmować realizacji zadania inwestycyjnego pod nazwą „Centrum Kliniczne w Zabrzu Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach” (uchwała nr 71/2006).
 Uchwalono, co następuje:
§1
Zaopiniowano pozytywnie dokonanie podziału geodezyjnego nieruchomości położonej w Zabrzu przy ul. Kaszubskiej 3 zapisanej w księdze wieczystej nr 11809 karta mapy 3 nr działek 122/24, 123/24 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Zabrzu – VI Wydział Ksiąg Wieczystych, celem wyodrębnienia części przeznaczonej na zabezpieczenie kredytu (hipoteka) oraz części z przeznaczeniem na inne cele w tym zbycie, z zastrzeżeniem §2.
§2
Wyodrębnione geodezyjnie nieruchomości przeznaczone do zbycia wymagają odrębnej zgody Senatu wyrażonej we właściwej uchwale (uchwała nr 72/2006).
 Dokonano zmiany Uchwały nr 112/2006 Senatu ŚAM z dnia 24 maja 2006 r. dotyczącej wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach położonej przy ul. Warszawskiej 12 i 14 w Katowicach, w myśl której §1 otrzymuje nowe następujące brzmienie:
„1. Wyraża zgodę na zbycie nieruchomości przy ul. Warszawskiej 12 w Katowicach oznaczonej jako działka nr 68 o pow. 1434 m2 , z karty mapy 40 obręb Bogucice – Zawodzie, zapisanej w KW 65123 Sądu Rejonowego w Katowicach, zabudowanej budynkiem użytkowym, przekazanej przez Miasto Katowice aktem notarialnym Rep. A nr 13063/2002 z dnia 17.10.2002 rok na rzecz Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach i przeznaczenie środków finansowych na budowę biblioteki akademickiej.
2. Wyraża zgodę na zbycie bądź oddanie w najem lub dzierżawę nieruchomości przy ul. Warszawskiej 14 w Katowicach oznaczonej jako działka nr 67/5, 71 o pow. 1374 m2, z karty mapy 40 obręb Bogucice – Zawodzie, zapisanej w KW 1594 Sądu Rejonowego w Katowicach, zabudowanej budynkiem użytkowym, zakupionej od ING Bank Śląski S.A. na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny z dnia 12.11.2001 rok Rep. A nr 10.856/2001) i przeznaczenie środków finansowych na spłatę zobowiązań Akademii, w tym spłatę pozostałej części kredytu zaciągniętego na zakup nieruchomości.” (uchwała nr 73/2006).

SPRAWY KADROWE

STANOWISKA I TYTUŁY

Stopień naukowydoktora habilitowanego

Dr n. przyr. Maria PYTLIK (od 25 IX 2006)
Dr n. med. Włodzimierz MAZUR (od 5 X 2006)
Dr n. biol. Tomasz WĄSIK (od 30 X 2006)
Dr n. fiz. Karol MONKOS (od 27 XI 2006)

Zmiany na stanowiskach kierowniczych

Dr n. med. Halina KULIK (od 1 X 2006 do 30 IX 2008) – p.o. kierownik Zakładu Propedeutyki Pielęgniarstwa
Dr n. med. Irena CAUS-WOZNIAK (od 1 X 2006 do 30 IX 2010) – p.o. kierownik Zakładu Propedeutyki Położnictwa
Prof. dr hab. n. o kult. fiz., dr n. med. Janusz NOWOTNY (od 1 X 2006 do 30 IX 2010) – kierownik Katedry i Zakładu Fizjoterapii
Dr n. hum. Anna TRZCIENIECKA-GREEN (od 1 X 2006 do 30 IX 2010) – p.o. kierownik Zakładu Psychologii
Dr n. med. Aleksandra CIEŚLIK (od 1 X 2006 do 30 IX 2012) – kierownik Zakładu Pielęgniarstwa Neurologicznego
Prof. dr hab. Zbigniew GĄSIOR (od 1 X 2006 do 30 IX 2012) – kierownik Katedry i Kliniki Kardiologii
Dr hab. Ewa KLUCZEWSKA (od 1 X 2006 do 30 IX 2012) – kierownik Katedry i Zakładu Radiologii Lekarskiej i Radiodiagnostyki
Dr n. med. Adam SIPIŃSKI (od 1 X 2006 do 30 IX 2012) – kierownik Zakładu Pielęgniarstwa w Ginekologii i Położnictwie
Dr n. med. Jan SZEWIECZEK (od 1 X 2006 do 30 IX 2012) – kierownik Zakładu Pielęgniarstwa Internistycznego
Prof. dr hab. Marcin KAMIŃSKI (od 2 XI 2006 do 30 IX 2012) – kierownik Katedry Morfologii
Dr hab. Anna OBUCHOWICZ (od 2 XI 2006 do 31 2012) – kierownik Oddziału Klinicznego Pediatrii
Prof. dr hab. Wojciech PLUSKIEWICZ (od 2 XI 2006 do 31 X 2012) – kierownik Zakładu Chorób Metabolicznych Kości
Prof. dr hab. Ryszard PORĘBA (od 2 XI 2006 do 31 X 2012) – kierownik Oddziału Klinicznego Ginekologii i Położnictwa
Dr hab. Violetta SKRZYPULEC, prof. nadzw. ŚAM (od 2 XI 2006 do 31 X 2012) – kierownik Zakładu Profilaktyki Chorób Kobiecych i Seksuologii
Dr hab. n. med. Romuald WOJNICZ (od 2 XI 2006 do 31 X 2012) – kierownik Katedry i Zakładu Histologii i Embriologii
Dr hab. Maciej ZANIEWSKI (od 2 XI 2006 do 31 X 2012) – kierownik Oddziału Klinicznego Chirurgii
Prof. dr hab. Barbara ZAHORSKA-MARKIEWICZ (od 1 XII 2006 do 30 IX 2008) – kierownik Zakładu Patofizjologii
Dr hab. Przemysław JAŁOWIECKI, prof. nadzw. ŚAM (od 1 XII 2006 do 30 XI 2012) – kierownik Oddziału Klinicznego Anestezjologii i Intensywnej Terapii
Dr n. med. Katarzyna KLIMEK (od 1 XII 2006 do 30 XI 2012) – kierownik Zakładu Statystyki
Dr hab. Damian KUSZ, prof. nadzw. ŚAM (od 1 XII 2006 do 30 XI 2012) – kierownik Katedry i Kliniki Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu
Prof. dr hab. Joanna LEWIN-KOWALIK (od 1 XII 2006 do 30 XI 2012) – kierownik Katedry i Zakładu Fizjologii
Dr hab. Ewa OBUCHOWICZ (od 1 XII 2006 do 30 X 2012) – kierownik Zakładu Farmakologii
Dr hab. Krystyna TRZEPIETOWSKA-STĘPIEŃ, prof. nadzw. ŚAM (od 1 XII 2006 do 30 XI 2012) – kierownik Zakładu Analizy Instrumentalnej

Nagrody jubileuszowe listopad–grudzień 2006

40-lecie

Inż. Edward GADOMSKI
Krystyna GĘGOTEK
Dr n. med. Jacek KOSIEWICZ
Anna KUCZAWSKA
Anna MALEJKA
Teresa RUDEK
Józef TWARDAK

35-lecie

Prof. dr hab. Tatiana GIEREK
Krystyna JANAS
Adam KORECKI
Mgr Ewa PAWŁOWSKA
Maria STRUK
Danuta TROCKA

30-lecie

Prof. dr hab. Piotr BAŻOWSKI
Dr n. med. Anna JĘDRZEJEWSKA
Anna WARZECHA
Zenon ZABŁOTNY

25-lecie

Dr hab. n. med. Ryszard BRACZKOWSKI
Dr n. med. Barbara DOBROWOLSKA-WICIAK
Dr n. med. Barbara GAWEŁ
Dr n. przyr. Małgorzata GOSS
Lek. Mieczysław GRODOWSKI
Urszula KLASIK
Dr n. med. Anna KOZACZKA
Dr n. med. Danuta KUŚNIERCZYK-GROCHOWINA
Prof. dr hab. Joanna LEWIN-KOWALIK
Mgr Joanna NOWAK
Dr n. techn. Krystian RUDZKI
Dr n. przyr. Stefania RZYMEŁKA
Dr hab. n. farm. Marian SOSADA
Dr n. med. Ewa TISZLER-CIEŚLIK
Renata WIECZOREK
Joanna WYSZKOWSKA

20-lecie

Dr n. med. Andrzej BOŃCZYK
Dr n. med. Grzegorz BUDZIŃSKI
Dr n. med. Bożena CICHOS
Mgr Stanisława DUTKIEWICZ
Lek. Maria FLAK
Genowefa GRZYWNA
Maria Ewa GUZIEL
Dr n. biol. Grażyna JANIKOWSKA
Mgr Małgorzata JUZWA
Dr n. med. Jolanta KAMIŃSKA
Dr hab. n. med. Ewa KLUCZEWSKA
Renata KOZAKIEWICZ
Dr n. med. Jarosław PALUCH
Dr n. med. Magdalena PAPROTNY
Dr n. farm. Beata PASKER
Dr n. med. Zbigniew SMYŁA
Dr n. med. Krystyna STENCEL--GABRIEL
Dr n. med. Bogdan WAKSMAŃSKI
Dr n. med. Krzysztof WILCZEK
Dr n. med. Jarosław WILK
Dr n. med. Anna WYCISK

ZAPROSZENIE DO WSPÓŁPRACY

Archidiecezjalne Duszpasterstwo Akademickie w Katowicach wspomaga środowisko akademickie Górnego Śląska nie tylko duchowo. Ponieważ rośnie liczba studentów z niewystarczającą ilością środków finansowych, Duszpasterstwo organizuje – poprzez grupę nauczycieli akademickich, duszpasterzy i studentów – różnego rodzaju akcje dożywiania i wykupywania obiadów w studenckich stołówkach.
Więcej informacji na stronie internetowej ŚAM w dziale Aktualności – Informacje różne
http://www.slam.katowice.pl/news.php?item.499.1

PREZENTACJE KLINIK I ZAKŁADÓW

KATEDRA I KLINIKA CHORÓB WEWNĘTRZNYCH, DIABETOLOGII I NEFROLOGII W ZABRZU

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii jest jednostką zabrzańskiego Wydziału Lekarskiego ŚAM, mieszczącą się w kompleksie Szpitala Klinicznego nr 1 im. Prof. Stanisława Szyszki w Zabrzu. Powstała w grudniu 1950 r. jako II Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych ŚAM, jej organizatorem i pierwszym kierownikiem był prof. dr hab. med. Witold Zahorski. Z uwagi na znaczącą działalność w zakresie medycyny pracy, w 1962 r. placówka została przemianowana na II Katedrę i Klinikę Chorób Wewnętrznych i Zawodowych. Dziesięć lat później, w związku ze zmianą struktury organizacyjnej Akademii, weszła w skład nowo utworzonego Instytutu Chorób Wewnętrznych jako Klinika Chorób Wewnętrznych i Zawodowych. W 1974 r., po odejściu prof. Zahorskiego na emeryturę, prowadzenie kliniki objął prof. dr hab. n. med. Jan W. Sroczyński. Od 1991 r. funkcję kierownika sprawuje prof. dr hab. n. med. Władysław Grzeszczak.
Na początku lat dziewięćdziesiątych minionego wieku profil leczniczy i naukowo-dydaktyczny kliniki uległ istotnemu poszerzeniu: w 1992 r. utworzono trzy nowe oddziały – diabetologiczny, dializoterapii oraz nefrologiczny, a trzy lata później Pracownię Badań Genetycznych. W 1996 r. klinikę przekształcono w Katedrę i Klinikę Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, a w 2001 w Katedrę i Klinikę Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii, powołując jednocześnie w jej strukturze Zakład Chorób Metabolicznych Kości. Jako jednostka akademicka Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii łączy cele i zadania dydaktyczne z naukowo-badawczymi i leczniczymi.
Kadra
Placówka zatrudnia na stałych etatach 22 lekarzy, wśród nich 5 profesorów tytularnych nauk medycznych (Władysław Grzeszczak, Ewa Żukowska-Szczechowska, Janusz Gumprecht, Wojciech Pluskiewicz, Krzysztof Strojek), 1 doktora habilitowanego nauk medycznych (Dariusz Moczulski) i 13 doktorów nauk medycznych (Ewa Bodzenia, Marek Dwornicki, Katarzyna Gosek, Sylwia Górczyńska-Kosiorz, Juta Górska, Dariusz Karasek, Roman Kuźniewicz, Beata Łącka-Gaździk, Krystyna Nałogowska-Głośnicka, Aleksandra Szymborska-Kajanek, Mirosław Śnit, Maciej Tomaszewski, Wanda Trautsolt). Zespół legitymuje się takimi specjalizacjami, jak: diabetologia (4 specjalistów), nefrologia (3 specjalistów), kardiologia (1 specjalista), transplantologia kliniczna (2 specjalistów), hipertensjologia (5 specjalistów), choroby wewnętrzne (3 osoby z I stopniem specjalizacji oraz 17 z II stopniem) oraz medycyna pracy (2 specjalistów).
Działalność usługowo-lecznicza
W obrębie Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii funkcjonują obecnie 4 oddziały (nefrologii, dializoterapii, diabetologii, intensywnego nadzoru internistycznego), 7 pracowni (biochemiczna, densytometryczna, endoskopowa, badań genetycznych, ultrasonografii, holterowska i echokardiografii, EKG i testów wysiłkowych) oraz 4 poradnie (chorób metabolicznych kości, diabetologiczna, nefrologiczna, w tym transplantacyjna oraz dla chorych leczonych metodą dializy otrzewnowej).
Na Oddziale Nefrologii, dysponującym 25 łóżkami oraz 14 stanowiskami dializacyjnymi, leczy się rocznie średnio 600 chorych. Zatrudnionych jest tu 2 specjalistów z dziedziny nefrologii, hipertensjolog, diabetolog oraz 2 specjalistów z chorób wewnętrznych. Zespół ten nie tylko realizuje działalność usługowo-leczniczą, ale także prowadzi szkolenia podyplomowe w zakresie chorób wewnętrznych oraz specjalizacji szczegółowych, jak: nefrologia, diabetologia i hipertensjologia. Oddział zajmuje się leczeniem chorób nerek, późnych powikłań cukrzycy, w tym nefropatii cukrzycowej oraz nadciśnienia tętniczego, a także badaniami kwalifikacyjnymi chorych z przewlekłą niewydolnością nerek do przeszczepów nerki oraz nerki i trzustki. Prowadzi ponadto leczenie nerkozastępcze wszystkich stadiów ostrej i przewlekłej niewydolności nerek metodą powtarzanych hemodializ i dializy otrzewnowej.
W ramach poradnictwa ambulatoryjnego (Poradnia Nefrologiczna) zapewnione są konsultacje nefrologiczne dla pacjentów z całego województwa i regionu (rocznie około 3800 porad). Lekarze Oddziału Nefrologii sprawują kompleksową opiekę nad chorymi dializowanymi otrzewnowo przez całą dobę. Aktualnie z usług Poradni Nefrologicznej korzysta największa na Śląsku liczba chorych dializowanych otrzewnowo metodą ciągłej ambulatoryjnej dializy otrzewnowej i automatycznej dializy otrzewnowej, w tym największa liczba chorych na nefropatię cukrzycową.
Oddział Diabetologii, posiadający 17 łóżek, zajmuje się głównie leczeniem chorych na cukrzycę, kierowanych do kliniki z powodu niemożności uzyskania wyrównania metabolicznego w warunkach ambulatoryjnych. Prowadzi się tu również kompleksową diagnostykę i leczenie powikłań cukrzycy, zwłaszcza zaawansowanych stadiów zespołu stopy cukrzycowej (we współpracy z Kliniką Chirurgii Klatki Piersiowej w Zabrzu), cukrzycy u ciężarnych, śpiączki cukrzycowej. Diagnostyka różnicowa i obrazowa dotyczy ponadto stanów hipoglikemicznych. Ustawiczne szkolenia personelu lekarskiego, pielęgniarskiego i innych służb pomocniczych pozwalają na bieżące wdrażanie najnowszych technik diagnostycznych i terapeutycznych, poprawiających skuteczność leczenia.
Oddział Intensywnego Nadzoru Internistycznego dysponuje 12 łóżkami. Większość pacjentów stanowią tu chorzy z zaawansowanymi powikłaniami cukrzycy (mikroangiopatie, zwłaszcza nefropatia cukrzycowa w różnych stadiach zaawansowania niewydolności nerek, oraz makroangiopatie), a także chorzy po transplantacji nerek, wymagający stałego monitorowania oraz wysoko specjalistycznych zabiegów medycznych. Oddział sprawuje opiekę nad chorymi kwalifikowanymi do przeszczepu nerek oraz jednoczasowego przeszczepu nerki i trzustki, a także – dzięki wyposażeniu w pompy insulinowe – nad ciężarnymi z cukrzycą oraz kobietami z cukrzycą planującymi ciążę. W 2005 r. na Oddziale Intensywnego Nadzoru Internistycznego hospitalizowano 399 chorych, w tym 50 po przeszczepie nerki.
Aktywność naukowo-badawcza

Zainteresowania naukowe pracowników Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii skupiają się przede wszystkim na zagadnieniach związanych z diabetologią oraz nefrologią. Na dorobek naukowy zespołu składają się setki prac opublikowanych w recenzowanych czasopismach krajowych i zagranicznych, a także liczne doniesienia i referaty wygłoszone na krajowych i zagranicznych zjazdach towarzystw naukowych. Tylko w ostatnim pięcioleciu, tj. od 2001 r., w Klinice powstały 552 publikacje, w tym 136 z łącznym Impact Factor (IF) 598,703 oraz 533 z łączną punktacją Ministerstwa Nauki i Informatyzacji (wcześniej KBN) wynoszącą 4777. W podanej ogólnej liczbie publikacji mieści się m.in.: 326 artykułów wydrukowanych w czasopismach recenzowanych (266 w polskich oraz 60 w zagranicznych), 11 książek i 40 rozdziałów do podręczników polskich, a ponadto 172 streszczenia zjazdowe (78 polskich i 94 zagraniczne). Klinika osiąga wysokie miejsca w uczelnianych rankingach naukowych – w 2005 r. uplasowała się na trzeciej pozycji, uzyskując za pełne prace IF o łącznej wartości 49,801, w 2004 r. zajmowała pozycję dziesiątą (IF 19,777), w 2003 r. trzecią (IF 55,559), zaś w latach 2002 i 2001 drugą (IF odpowiednio 34,809 oraz 57,521).1

Działalność dydaktyczna

Od momentu powstania Klinika realizuje kształcenie studentów III, V i VI roku medycyny oraz IV roku stomatologii, prowadząc zajęcia z zakresu chorób we-wnętrznych, genetyki klinicznej oraz medycyny rodzinnej (w ramach Poradni Diabetologicznej i Poradni Nefrologicznej). Od kilku lat organizuje również zajęcia fakultatywne poświęcone problematyce otyłości oraz transplantacji narządów. Przy Katedrze aktywnie działa Koło Naukowe Studenckiego Towarzystwa Naukowego ŚAM (opiekun Koła – doc. Dariusz Moczulski), dzięki któremu studenci nie tylko poszerzają wiedzę kliniczną, ale także uczestniczą w badaniach naukowych. Prace członków Koła wygłaszane na krajowych i zagranicznych zjazdach STN oraz publikowane w czasopismach naukowych niejednokrotnie już zdobywały wyróżnienia i nagrody.
Zabrzańska Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii jest również ważnym ośrodkiem szkolenia podyplomowego lekarzy, prowadzącym specjalizacje z zakresu chorób wewnętrznych, diabetologii i nefrologii.

Aktywność organizacyjna

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii w Zabrzu wielokrotnie była organizatorem i gospodarzem ogólnopolskich sympozjów, zjazdów i konferencji naukowych, m. in. corocznego Sympozjum Diabetologicznego „Postępy w diagnostyce i terapii cukrzycy” (dotychczas było ich 10) i odbywającej się co dwa lata „Karpackiej Konferencji Diabetologicznej” (przygotowano 3 takie konferencje), a także V Zjazdu Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, będzie też organizatorem XI Zjazdu tegoż towarzystwa, który ma odbyć się w maju 2007 r.
Kierownik Katedry, prof. dr hab. Władysław Grzeszczak, jest redaktorem naczelnym dwóch czasopism naukowych – „Annales Academiae Medicae Silesiensis” (MNiI 5,05 pkt) oraz „Diabetologia Doświadczalna i Kliniczna” (MNiI 6.02 pkt.), dr hab. n. med. Dariusz Moczulski pełni funkcję zastępcy redaktora naczelnego „Annales Academiae Medicae Silesiensis”. Miarą uznania kliniki na forum ogólnopolskim jest też niewątpliwie powierzenie prof. dr. hab. Krzysztofowi Strojkowi funkcji konsultanta krajowego w dziedzinie diabetologii.
1 Podane liczby przytoczono na podstawie bibliometrycznej analizy publikacji Śląskiej Akademii Medycznej dostępnej na stronie internetowej Biblioteki ŚAM.

Prof. dr hab. Władysław GrzeszczakKierownik Katedry i Kliniki ChoróbWewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii
e-mail: kchwdiab@slam.katowice.pl; adres internetowy: www.diabetologianet.pl

PROFESOR FRYDERYK PROCHACZEK NAGRODZONY W BRUKSELI

Na dorocznych Targach Wynalazczości, Badań Naukowych i Nowych Technik Eureka 2006, odbywających się w dniach 22–24 listopada 2006 r. w Brukseli, złoty medal z wyróżnieniem zdobył aparat Diagnostim MDD 501.
Urządzenie to jest połączeniem kardiostymulatora, rejestratora EKG, reografu, i pozwala na ocenę wydolności serca w różnych sytuacjach życiowych, zaś pojemna pamięć umożliwia rejestrowanie całego przebiegu terapii. Jest to jedyny aparat na świecie, zawierający tyle funkcji diagnostycznych. Jego największą zaletą jest możliwość nieinwazyjnej stymulacji pracy serca, bez nakłuwania naczyń krwionośnych, i stałe monitorowanie skutków zabiegu.
Urządzenie powstało w Instytucie Techniki i Aparatury Medycznej w Zabrzu, a jego twórcami są mgr inż. Jerzy Gałecka, kierownik Działu Kardiostymulatorów tego Instytutu, oraz prof. dr hab. n. med. Fryderyk Prochaczek, kierownik Oddziału Klinicznego Kardiologii ŚAM w Tychach. Za swój obecny wynalazek obaj zostali też uhonorowani dyplomem belgijskiego ministra spraw zagranicznych, Karla de Guchta.
Prof. F. Prochaczek i mgr inż. J. Gałecka współpracują od ponad dwudziestu lat, stworzyli już kilka urządzeń diagnostycznych, które również uzyskały krajowe i międzynarodowe nagrody. W pracy badawczej koncentrują się na następujących kierunkach techniki medycznej: diagnostyka i terapia chorób układu krążenia, intensywny nadzór chorych, reanimacja medyczna, rehabilitacja medyczna, bioinżynieria, telemedycyna, zastosowanie technik komputerowych w medycynie, bezpieczeństwo eksploatacji aparatury medycznej, atestacja i certyfikacja aparatury medycznej. Są współautorami monografii „Elektrostymulacja oraz defibrylacja elektryczna serca” (Warszawa 2001), wspólnie publikują efekty swych badań na łamach m.in. takich czasopism , jak „Kardiologia Polska”, „Folia Cardiologica”, „Anestezjologia i Intensywna Terapia”.
Oprac. J.M.

EUROPEJSKA KARDIOLOGIA Z POLSKIM ENTUZJAZMEM

Europejski Dom Serca w Sophia Antipolis we Francji, siedziba ETK.

Rozmowa z prof. dr. hab. n. med. Michałem Tenderą, kierownikiem III Katedry i Kliniki KardiologiiŚląskiej Akademii Medycznej w Katowicach, który we wrześniu 2006 r. zakończył dwuletnią kadencjęna stanowisku Prezydenta Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ETK)

Panie Profesorze, wybór na takie stanowisko to bez wątpienia wielki sukces. Co trzeba zrobić by zostać prezesem?
Najlepiej robić swoje bez starania o to, aby zostać wybranym. Według mnie, istnieją dwie filozofie pełnienia każdej funkcji. Pierwsza to fotel dla prezesa, a druga – prezes dla fotela. Myślę, że jeżeli reprezentuje się drugie podej-ście, to działanie jest bardziej rozsądne i korzystniejsze dla organizacji. Osobiście z pewnym zaskoczeniem przyjąłem fakt, że komisja nominująca przedstawiła akurat moją kandydaturę. Na funkcję prezydenta elekta zostałem wybrany w roku 2002 prawie jednogłośnie. Jestem przekonany, że istotny wpływ na wybranie mnie miały dwa czynniki: wysoka ocena polskiej kardiologii i moja wcześniejsza praca w zarządzie ETK.
Na czym ona polegała? Czym się Pan zajmował?
Trafiłem do zarządu ETK w 1998 r., bezpośrednio po zakończeniu trzyletniej kadencji w charakterze prezesa Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Zająłem się tworzeniem pierwszej witryny internetowej ETK, a następnie byłem przewodniczącym Komisji Edukacyjnej. W roku 2000 zostałem wybrany na stanowisko skarbnika Towarzystwa. Do tej funkcji zostały nieco później dołączone obowiązki sekretarza ETK.
Po objęciu stanowiska prezesa mówił Pan, że czeka Go bardzo poważne zadanie. Czy miał Pan tremę?
To było wielkie wyzwanie; ETK liczy w tej chwili około 50 tysięcy członków: 50 towarzystw narodowych, 5 stowarzyszeń specjalistycznych i 18 grup roboczych. Jak widać, ogromna jest rzesza kardiologów, którzy zajmują się najpoważniejszym obecnie problemem zdrowotnym na świecie, jakim są choroby serca. Pogodzenie tego z jednoczesnym pełnieniem lokalnych obowiązków w uczelni i kierowaniem Katedrą jest możliwe tylko pod tym warunkiem, że ma się olbrzymią pomoc zarówno ze strony administracji Towarzystwa, jak i ze strony własnego zespołu na miejscu. Ja ją miałem.
A propos Pańskiego zespołu. Czy pamięta Pan, jak powitali Pana po wyborze na prezesa pracownicy Kliniki?
Takie chwile zapadają w pamięć. Dostałem od nich wtedy batutę dyrygencką, którą przechowywałem z pietyzmem przez całą swoją kadencję. Teraz batuta, wraz z początkiem partytury jednego z dzieł pana Wojciecha Kilara, znalazła swoje miejsce w Europejskim Domu Serca, ponieważ przekazałem ją mojemu następcy, profesorowi Kimowi Foxowi z Londynu. Pozwala ona pamiętać o tym, że Towarzystwo należy prowadzić nie tylko w dobrym rytmie, ale przede wszystkim w harmonii. To było moje życzenie dla następnego prezesa.
Po gratulacjach przyszedł czas na działanie…
Nie tak od razu. Bezpośrednio po wyborze, przez dwa pierwsze lata, jest się prezesem elektem. To okres uczenia się, czerpania z mądrości poprzedników. Już jest się uczestnikiem procesu decyzyjnego, ale jeszcze nie dzierży się sterów. Moi poprzednicy to niezwykłe osobowości. W okresie mojej obecności w zarządzie pierwszym wzorem dla mnie był profesor Lars Ryden ze szpitala Karolinska w Sztokholmie, członek Komitetu Noblowskiego, od którego bardzo dużo się nauczyłem. Następnie – Marten Simoons z Instytutu Erazma w Rotterdamie, także wielka postać. Wreszcie mój bezpośredni poprzednik, profesor Jean Pierre Bassand z Besançon we Francji, nie tylko wzór do naśladowania, ale także bardzo bliski przyjaciel. Muszę powiedzieć, że dwa lata spędzone w zarządzie w charakterze prezesa elekta były bardzo przydatne. Zawsze twierdzę, że prowadzenie samochodu jest dużo trudniejsze niż siedzenie obok kierowcy. A ja właśnie przez dwa pierwsze lata siedziałem obok kierowcy, przez dwa następne sam nim byłem, a teraz… przesiadłem się na tylne siedzenie.
Na czym polegają obowiązki prezesa ETK? To bardzo reprezentacyjne stanowisko? Czy częściej był Pan w związku z tym na południu Francji, czy w domu, w Polsce?
Wbrew pozorom, głównym zajęciem prezesa Towarzystwa nie są podróże do Domu Serca – siedziby Towarzystwa, która mieści się niedaleko Nicei. Na miejscu jest ponad stuosobowy zespół etatowych pracowników Towarzystwa, kierowany przez dyrektora wykonawczego, perfekcyjnie wdrażający strategiczne decyzje zarządu. Zarząd zbiera się mniej więcej co dwa miesiące. Zadaniem prezesa, oprócz kierowania zarządem, jest kontakt z członkami federacji tworzących ETK, przede wszystkim narodowych towarzystw kardiologicznych. To za ich pośrednictwem ETK stara się wpływać na zdrowie mieszkańców Europy. Świetnym przykładem ilustrującym mechanizm działania ETK jest nasza współpraca z Unią Europejską. Przy aktywnym udziale towarzystw narodowych udało nam się w ciągu ostatnich dwóch lat opracować wspólne stanowisko dotyczące promocji zdrowia w zakresie układu krążenia. Stanowisko to poparły wszystkie kraje członkowskie Unii. Z Komisji Europejskiej uzyskaliśmy finansowanie fazy aplikacyjnej tego projektu. Teraz staramy się rozszerzyć tę filozofię działania na kraje wchodzące w skład ETK, ale nie będące członkami Unii.
Jakie były najważniejsze dokonania ETK za czasów Pańskiej prezydentury?
Po pierwsze – integracja środowiska. Kardiologia znalazła się w dość szczególnym momencie. Z jednej strony koncentruje w sobie wiele podspecjalności, takich jak np. kardiologia interwencyjna czy elektrofizjologia, które mają tendencję do usamodzielniania się, podobnie jak kiedyś sama kardiologia wyodrębniała się z interny. Z drugiej strony – kardiologia mocno współpracuje z innymi dyscyplinami medycznymi, nie tylko takimi jak kardiochirurgia, ale i bardziej odległymi, jak biologia molekularna, diabetologia, hematologia, neurologia czy nefrologia, tworząc nową, szeroką dyscyplinę, określaną jako medycyna kardiowaskularna. Bardzo ważne jest, aby całe to skomplikowane środowisko utrzymać w jedności. Za mojej prezydentury udało się doprowadzić do pełnej integracji kardiologii interwencyjnej, dotąd podzielonej, z Europejskim Towarzystwem Kardiologicznym. Generalnie, w Europie wypracowaliśmy bardzo ciekawy model organizacyjny. Są nim stowarzyszenia osób reprezentujących poszczególne podspecjalizacje kardiologiczne, które są autonomiczne, ale funkcjonalnie i prawnie stanowią część ETK. To unikalna koncepcja, bo np. w Ameryce podspecjalizacje wyodrębniły się z głównych towarzystw kardiologicznych.
Druga sprawa to wzrost znaczenia kongresu ETK w ciągu ostatnich dwóch lat. Poprzednio dwa kongresy amerykańskie były większe od naszego. Teraz kongres ETK jest największym wydarzeniem tego typu na świecie. W tym roku liczba uczestników osiągnęła rekord – ponad 33 tys. Przyczyną wzrostu zainteresowania kongresem ETK jest oczywiście jego poziom naukowy i osiągnięty wysoki prestiż środowiskowy.
Trzeci ważny projekt, który udało się zrealizować, to powstanie dużego podręcznika kardiologii, autorstwa europejskich ekspertów. Opiera się on na zasadach postępowania, wypracowanych przez ETK wspólnie z towarzystwami narodowymi. Można dzięki temu zdobywać punkty akredytacyjne w różnych krajach. To bardzo ważna pozycja wydawnicza. Jest mi bardzo miło, że pierwszą po angielskiej wersją językową jest tłumaczenie na polski. Podręcznik będzie udostępniany nieodpłatnie członkom Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Pierwszy tom jest już gotowy.
Po czwarte, udało się wprowadzić stałe europejskie rejestry, podsumowujące wyniki postępowania w ostrych zespołach wieńcowych i w leczeniu z zastosowaniem interwencji śródnaczyniowych. To bardzo ważny projekt, pozwalający porównać charakterystykę pacjentów, strategię postępowania i wyniki leczenia pomiędzy różnymi krajami, a nawet między szpitalami. Projekt służy więc ocenie jakości usług medycznych i wypracowaniu optymalnych metod terapii.
Czy to nowy system, opracowany od podstaw?
To jest ewolucja systemu. Poprzednio prowadziliśmy akcje zbierania danych przez okres około trzech miesięcy na temat jednej choroby. To niewątpliwie dawało ogląd cząstkowy. Postęp polega na tym, że teraz jesteśmy w stanie monitorować wyniki leczenia wszystkich osób leczonych w ośrodkach, biorących udział w programie.
Jako Prezes ETK miał Pan najlepszą skalę porównawczą. Proszę więc powiedzieć, czy poziom polskiej kardiologii odbiega od poziomu europejskiej?
Polska wciąż jeszcze jest jednym z niewielu krajów, gdzie profesjonalizm łączy się z wielkim entuzjazmem. Pozycja polskich kardiologów jest bardzo wysoka. Dobrym odzwierciedleniem tego, co robi się w Polsce, jest fakt, że jesteśmy na czwartym miejscu pod względem liczby abstraktów przyjmowanych na Kongres ETK. Przy czym, co warto zaznaczyć, na etapie wyboru prac nie są podawane informacje dotyczące ich pochodzenia. Nie może więc być mowy o tym, że któraś została wybrana ze względu na jakieś sentymenty. Brana jest pod uwagę jedynie wartość merytoryczna.
W Polsce w ciągu ostatnich lat dokonał się też znaczny postęp w zakresie dostępności procedur medycznych dla pacjentów. Robimy to – co dla mnie graniczy z cudem – za bardzo niewielkie pieniądze. Bo koszty procedur w Polsce są dużo, dużo niższe niż na zachodzie Europy. Dam przykład: ocenia się, że na jednego mieszkańca Niemiec przypada około 500 euro rocznie na opiekę kardiologiczną. Średni poziom inwestycji w Unii Europejskiej to mniej więcej połowa tej kwoty, a u nas – jedna dziesiąta, czyli około 50 euro na osobę! Ponieważ koszty materiałowe wykonywania procedur są we wszystkich krajach europejskich porównywalne, a liczba procedur jest u nas stosunkowo wysoka, różnica w wysokości finansowania to wynik niskich płac w polskiej służbie zdrowia. Jak dotąd – rekompensujemy to entuzjazmem.
A jak w Europie postrzega się polską kardiologię?
Polska kardiologia, szczególnie w sferze praktyki klinicznej i badań klinicznych, oceniana jest wysoko. Sądzę, że mój wybór na stanowisko prezydenta ETK był, przynajmniej częściowo, konsekwencją pozytywnego postrzegania polskich kardiologów poza granicami naszego kraju. Teraz, kiedy otwarły się możliwości pracy w Unii Europejskiej, wielu polskich specjalistów uzyskało tam wysoki status, szczególnie w takich krajach, jak Anglia czy Irlandia.
Jaka przyszłość – w Pana ocenie – czeka zarówno polską, jak i europejską kardiologię? W jakim kierunku ta dziedzina medycyny będzie się rozwijać?
Powszechnie panuje świadomość, że w kardiologii wszystko już zostało zrobione. Tymczasem nadal ponad 40% społeczeństwa europejskiego umiera z powodu chorób serca. Nauczyliśmy się lepiej leczyć ostre zespoły wieńcowe. W konsekwencji mniejsza liczba osób umiera z ich powodu. Ci, którzy przeżywają, nie są jednak wolni od choroby serca. Często rozwija się u nich na przykład niewydolność serca. Mamy więc mniej zgonów przedwczesnych, ale większą liczbę przewlekle chorych na serce. W starzejącej się populacji europejskiej choroby serca pozostają najczęstszą przyczyną zgonów. Osobiście muszę powiedzieć, że sam, w zaawansowanym wieku, też chciałbym umrzeć na serce.
Dlaczego?
Bo nagły zgon sercowy jest najmniej traumatyczną formą odejścia osoby w starszym wieku.
Wracając jednak do przyszłości kardiologii, niewątpliwie czeka nas opieka nad dużą grupą starszych osób przewlekle chorych na serce. Musimy się nauczyć, jak tym ludziom pomagać sensownie. Przede wszystkim musimy odpowiedzieć na pytanie, kiedy i u kogo uzasadnione jest stosowanie wysokiej, kosztochłonnej technologii w taki sposób, aby osiągnąć poprawę nie tylko długości, ale też jakości życia. Należy również dołożyć starań, aby uświadomić społeczeństwu, że coraz częściej na choroby serca zapadają kobiety.
Czy wiadomo, jakie są tego przyczyny?
To jest złożony problem. Kobiety zazwyczaj zaczynają chorować na serce około 10 lat później niż mężczyźni. W miarę starzenia się społeczeństwa odsetek chorych kobiet wzrasta. Absolutnie nieprawdziwe, ale bardzo częste przekonanie, że choroby serca to sprawa męska, powoduje, że same kobiety częściej zwracają się o pomoc medyczną już w bardziej zaawansowanym stadium choroby. Nawet lekarze w swoim myśleniu klinicznym nie doszacowują znaczenia chorób serca u kobiet. To powoduje, że jakość opieki medycznej nad kobietami z chorobami układu krążenia jest gorsza niż nad mężczyznami. Dlatego musimy pracować nad świadomością nie tylko naszych pacjentów, a właściwie pacjentek, ale też nad świadomością środowiska lekarskiego.
Inny problem to nierównomierne zagrożenie zgonem sercowym w różnych krajach Europy – ciągle około ośmiokrotnie większe na wschodzie niż na zachodzie. To ogromna różnica. My, Polacy, jesteśmy mniej więcej pośrodku, ale wciąż mamy nad czym pracować. Myślę tu zwłaszcza o wychodzeniu z pozytywnym przesłaniem do dzieci, bo to one w dużym stopniu kształtują sytuację epidemiologiczną przyszłości. Są ponadto zadziwiająco skutecznym elementem kształtującym styl życia w rodzinie. Pokazując im, co robić, by być zdrowym, można skutecznie wpłynąć na zdrowie całej rodziny. To nie może być seria zakazów. Raczej należy pokazywać pozytywne aspekty zdrowego stylu życia – rozsądnej diety czy aktywności fizycznej.
… niepalenia papierosów…
Skoro już pani wspomniała o paleniu, tutaj filozofia zakazów jest ciągle bardzo istotna. Po wprowadzeniu przez Irlandię całkowitego zakazu palenia w miejscach publicznych, coraz bardziej zwiększa się liczba krajów, w których skutecznie wprowadza się taki zakaz. Życzyłbym sobie, by i w Polsce został wprowadzony jak najprędzej. W trosce o polskie serca.
Rozmawiała Izabela Koźmińska-Życzkowska Rzecznik prasowy ŚAM rzecznik@slam.katowice.pl

Profesor Michał Tendera z Zarządem ETK przed Europejskim Domem Serca.

VII KONFERENCJA „BIOMATERIAŁY I MECHANIKA W STOMATOLOGII”


W trakcie konferencji.

W dniach 19–22 października 2006 r. w Ustroniu, w hotelu Orlik, odbyła się VII Konferencja „Biomateriały i Mechanika w Stomatologii”. Na przestrzeni ostatnich szesnastu lat było to już dziewiąte spotkanie lekarzy stomatologów z inżynierami (siedem konferencji i dwa sympozja). Organizowane co 2 lata konferencje mają na celu przedstawienie rezultatów badań prowadzonych wspólnie przez klinicystów i inżynierów. Ta wymiana doświadczeń interdyscyplinarnych grup badawczych umożliwia ciągłe doskonalenie warsztatu naukowego oraz prowadzi do wdrażania przez klinicystów do opieki nad pacjentem wielu nowatorskich pomysłów.
Organizatorami tegorocznej konferencji byli Katedra i Zakład Protetyki Stomatologicznej Śląskiej Akademii Medycznej, Katedra Modelowania Procesów i Inżynierii Medycznej Politechniki Śląskiej, Centrum Inżynierii Biomedycznej Politechniki Śląskiej, Polskie Towarzystwo Inżynierii Medycznej oraz Śląski Oddział Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego.
Komitet Naukowy konferencji pod przewodnictwem dr. hab. inż. Wiesława Chladka, prof. nadzw. Polit. Śl. (kierownik Zakładu Inżynierii Medycznej Politechniki Śląskiej w Gliwicach), prof. dr. hab. n. med. Tadeusza Cieślika (kierownik I Katedry i Kliniki Chirurgii Szczękowo-Twarzowej w Zabrzu ŚAM), prof. dr. hab. inż. Jana Marciniaka (przewodniczący Rady Naukowej Centrum Inżynierii Biomedycznej) oraz prof. dr. hab. n. med. Bronisława Kłaptocza (rektor Wyższej Szkoły Inżynierii Dentystycznej w Ustroniu) skupiał 19 członków: prof. dr. hab. inż. Romualda Będzińskiego (Komitet Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN) prof. dr. hab. n. med. Jana Drugacza (ŚAM), dr hab. n. med. Bogumiłę Frączak, prof. PAM, prof. dr. hab. inż. Franciszka Grosmana (Polit. Śląska), prof. dr. hab. n. med. Wiesława Hędzelka (AM w Poznaniu), prof. dr. hab. n. med. Leszka Ilewicza (ŚAM), prof. dr. hab. n. med. Antoniego Karasińskiego (ŚAM), dr. hab. n. med. Jacka Kasperskiego (ŚAM), prof. dr hab. n. med. Marię Kleinrok (AM w Lublinie), dr. hab. n. med. Janusza Kleinroka (AM w Lublinie), prof. dr. hab. n. med. Stanisława Majewskiego (CM UJ w Krakowie), prof. dr hab. Elżbietę Mierzwińską-Nastalską (AM w Warszawie), dr. hab. inż. Grzegorza Milewskiego (Polit. Krakowska), dr hab. n. med. Halinę Panek (AM we Wrocławiu), dr hab. n. med. Lidię Postek-Stefańską (ŚAM), prof. dr. hab. n. med. Jerzego Sokołowskiego (Uniw. Medyczny w Łodzi), prof. dr. hab. n. med. Stanisława Suliborskiego (Uniw. Medyczny w Łodzi), prof. dr hab. n. med. Grażynę Śmiech-Słomkowską (Uniw. Medyczny w Łodzi) oraz dr. hab. n. med. Jana Wnukiewicza, prof. nadzw. AM we Wrocławiu. Komitetowi Organizacyjnemu konferencji przewodniczyli dr hab. n. med. Jacek Kasperski, kierownik Kat. i Zakł. Protetyki Stomatologicznej w Zabrzu ŚAM, i dr hab. inż. Wiesław Chladek, prof. nadzw. Polit. Śląskiej w Gliwicach, pomysłodawcy i wieloletni opiekunowie konferencji.
Konferencję otwierał uczestnik wszystkich spotkań medyków z inżynierami, prof. dr hab. inż. Jan Marciniak (dyrektor Centrum Inżynierii Biomedycznej w Gliwicach) wspólnie z prof. dr. hab. Tadeuszem Cieślikiem (kierownik I Kat. i Klin. Chirurgii Szczękowo-Twarzowej w Zabrzu) oraz prof. dr. hab. inż. Wiesławem Chladkiem (przewodniczący Polskiego Towarzystwa Inżynierii Medycznej).
W wykładzie inauguracyjnym pt. „Czynność żuchwy w przypadkach z prawidłowymi i zaburzonymi stosunkami wewnątrzstawowymi w stawach skroniowo-żuchwowych” prof. Maria Kleinrok omówiła rozpoznawanie zaburzeń w stawach skroniowo-żuchwowych. Już ten pierwszy temat wywołał ciekawą dyskusję. Korespondowały z nim kolejne interesujące prezentacje: „Kinematyka mięśni żuchwy podczas żucia w płaszczyźnie strzałkowej”, „Studium modelowania kinematyki odwrotnej żuchwy na przykładzie ruchów w płaszczyźnie strzałkowej”, „Modelowy opis wybranych właściwości mechanicznych krążka stawowego stawu skroniowo-żuchwowego”, „Ocena obciążenia krążka stawu skroniowo-żuchwowego w wybranych przypadkach zwarcia centrycznego” przedstawiona przez prof. W. Chladka, dr. J. Margielewicza i mgr Ilonę Czerwik wraz z dr Małgorzatą Pihut z CM UJ. Do dyskusji na ten temat włączył się także ośrodek szczeciński z dr hab. Bogumiłą Frączak, prof. PAM oraz dr. Edwardem Kijakiem, przedstawiając pracę „Wpływ uprawiania parafunkcji na generowanie dysfunkcji układu stomatognatycznego w oparciu o badania aparatem ARCUS-DIGMA”.
Tematem zbliżonym do omawianego była prezentacja pochodząca z łódzkiego Uniwersytetu Medycznego „Ocena wpływu położenia głowy pacjenta na lokalizację kontaktów przedwczesnych. Badanie za pomocą urządzenia T-Scan.” przedstawiona przez dr Monikę Łukomską-Szymańską i prof. Stanisława Suliborskiego oraz praca Andriy Kordiyak „Neuromuscular implications in the treatment of pain dysfunctional syndrome, associated with occlusal disorders”.
Kolejna obszerna grupa referatów dotyczyła stopów tytanu, które uważane są za największą nadzieję współczesnej medycyny i stomatologii. Zaprezentowano tu opracowania takich tematów, jak: „Wpływ obróbki alkalicznej i cieplnej na odporność korozyjną tytanu” (dr Danuta Krupa i wsp.) „Warstwa kompozytowa ze strefą powierzchniową Ti3P wytworzona na stopie tytanu dla zastosowania na implanty kostne” (Agnieszka Zajączkowska i wsp.), „Wpływ implantacji jonów sodu na odporność korozyjną i bioaktywność stopu tytanu Ti6Al4V” (Jacek Baszkiewicz i wsp.), „Badanie odporności implantów tytanowych na działanie grzybów pleśniowych” (dr inż. Beata Zboromirska-Wnukiewicz i wsp.), „Biokorozja wszczepów tytanowych w środowisku jamy ustnej” (dr Justyna Otulakowska-Skrzyńska i wsp.), „Badania współczynnika tarcia złącza tytan-elastomer w środowisku sztucznej śliny” i „Modelowanie współczynnika tarcia złącza tytan-elastomer” (mgr inż. Grzegorz Chladek i wsp.) oraz „Analiza kontaktu tkanka kostna–implantatum” (dr hab. inż. Anna Maria Ryniewicz, prof. AGH).
Ciekawe i różnorodne okazały się referaty poświęcone połączeniom między poszczególnymi warstwami wypełnień tkanek twardych zębów, czyli zagadnieniom niezbędnym w codziennej praktyce lekarza stomatologa. W tej grupie zaprezentowano następujące opracowania: „Wpływ czasu aplikacji samotrawiącego systemu wiążącego na własności retencyjne powierzchni szkliwa”, „Zastosowanie samotrawiących systemów wiążących Liner Bond i SE Bond do bezpośredniego pokrycia miazgi zębów”, „Porównanie szczelności połączenia cementów Harvard, Ketac-cem i Hy-Bond z zębiną korzeniową”, „Wpływ wstępnego trawienia kwasem ortofosforowym szkliwa pryzmatycznego przed aplikacją samotrawiącego systemu wiążącego (Adper Prompt – L Pop) na własności retencyjne powierzchni szkliwa” (prof. dr hab. Jerzy Sokołowski i wsp.), „Natężenie światła lampy polimeryzacyjnej a jakość wypełnień kompozytowych” oraz „Wypełnienia bez podkładów wykonane z materiałów kompozytowych – kliniczna ocena jakości wypełnień” (dr Tomasz Biskupski, Kaja Wichrowska).
Wiele prac dotyczyło aspektów korozji biologicznej występującej w warunkach jamy ustnej: „Ocena zachowań korozyjnych stopów o niskiej zawartości metali szlachetnych”, „Ocena właściwości ochronnych powłok Al2O3 nanoszonych metodą zol-żel na metalowe elementy protez” (prof. J. Sokołowski i wsp.), „Wpływ pH środowiska na zużycie tribologiczne szkliwa”, „Ocena wytrzymałości szerokich ceramicznych wkładów i nakładów mod w zębach trzonowych w oparciu o kryterium zniszczenia Tsai-Wu” (dr Beata Dejak), „Badania mikrostruktury stopu kobalt–chrom– –molibden stosowanego w medycynie” (dr Iwaniak), „Niskotemperaturowe obróbki jarzeniowe stali 316L w aspekcie zastosowań w medycynie” (E. Skołek i wsp.), „Ocena właściwości ochronnych powłok węglika krzemu (SiC) wytwarzanych na metalowych elementach protez” (dr inż. Dorota Rylska i wsp.), „Ocena możliwości zastosowania światłoutwardzalnych powłok żywiczych do ochrony przed korozją metalowych konstrukcji protetycznych” (dr Monika Łukomska-Szymańska i wsp.), „Badanie nad wytrzymałością protetyczną systemu Procera, In Ceram oraz IPS Empress” (dr Grzegorz Chołociński).
Zaprezentowane na VII Konferencji „Biomateriały i Mechanika w Stomatologii” referaty dotyczyły zagadnień związanych z biomechaniką, inżynierią biomateriałów, obrazowaniem biomedycznym i fizyką medyczną, zaś szczególną uwagę poświęcono procesom fizycznego i numerycznego modelowania układu stomatognatycznego, co bezpośrednio przekłada się na intensywny rozwój implantoprotetyki. Wielorakość i zróżnicowanie poruszanych na konferencji zagadnień przedstawionych przez wszystkie liczące się w kraju ośrodki akademickie pozwoliła każdemu z 90 uczestników znaleźć ciekawy dla siebie temat, co zaowocowało znaczną frekwencją na obradach i sesji plakatowej. Uczestnictwo w tegorocznej konferencji umożliwiło zdobycie 16 punktów edukacyjnych niezbędnych w procesie kształcenia ustawicznego.
Pogoda jak co roku dopisywała naukowcom, a dobry humor sprzyjał doskonałej zabawie wieczorami. Gorąco zapraszamy na kolejne spotkanie, już za rok.

Dr n. med. Barbara Gierat-Kucharzewska

VI KATOWICKIE SEMINARIUM „POSTĘPY W NEFROLOGII I NADCIŚNIENIU TĘTNICZYM”

W dniach 26–28 października br. odbyło się w Teatrze Śląskim w Katowicach VI Katowickie Seminarium „Postępy w nefrologii i nadciśnieniu tętniczym”, zorganizowane przez Katedrę i Klinikę Nefrologii, Endokrynologii i Chorób Przemiany Materii ŚAM w Katowicach, kierowaną przez prof. dr. hab. Andrzeja Więcka.
Komitet Organizacyjny seminarium, którego członkiem honorowym był prof. dr hab. Franciszek Kokot, tworzyli prof. dr hab. Andrzej Więcek (przewodniczący) oraz pracownicy kierowanej przez Pana Profesora Kliniki. W Komitecie Naukowym zasiadali prof. prof.: Stanisław Czekalski (Poznań), Zbigniew Gaciong (Warszawa), Ryszard Gryglewski (Kraków), Andrzej Januszewicz (Warszawa), Marian Klinger (Wrocław), Franciszek Kokot (Katowice), Michał Myśliwiec (Białystok), Leszek Pączek (Warszawa), Eberhard Ritz (Heidelberg), Bolesław Rutkowski (Gdańsk), Władysław Sułowicz (Kraków) oraz Andrzej Więcek (Katowice).
Odbywające się po raz szósty w Katowicach Seminarium zgromadziło blisko 500 słuchaczy z różnych krajowych ośrodków akademickich, naukowych i leczniczych. Wykłady wygłosiło 33 naukowców, w tym czterech z zagranicy: prof. Karl Hilgers (Erlangen/Nuernberg), prof. John Feehally (Leicaster), prof. Juergen Floege (Aachen) oraz dr Iain Macdougall (Londyn).
Tematyka prezentowanych wykładów dotyczyła m.in.: postępów w leczeniu niedokrwistości w chorobach nerek i odporności na leki pobudzające erytropoezę, chorób naczyń w przewlekłych chorobach nerek, leczenia nefropatii IgA, znaczenia czynników wzrostowych i angiogenezy w chorobach nerek, zapalenia śródbłonka i nowego spojrzenia na atherothrombosis, znaczenia centralnego ciśnienia tętniczego i chronobiologii ciśnienia tętniczego w praktyce klinicznej, znaczenia prognostycznego i terapeutycznego albuminurii, plejotropowego działania witaminy D i jej analogów, przebiegu i rokowania w układowych zapaleniach naczyń z zajęciem nerek, postępowania w hiperfosfatemii, roli czynników transkrypcyjnych regulujących metabolizm lipidów, czynników prognostycznych w ostrej niewydolności nerek, uszkodzenia nerek w chorobach wątroby, przydatności wybranych wskaźników aktywności i progresji w rokowaniu u chorych na przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek, markerów biochemicznych guzów neuroendokrynnych, nefropatii starczej, nadciśnienia w wieku podeszłym, nowych płynów stosowanych w dializie otrzewnowej, roli technik pozaustrojowego oczyszczania krwi u chorych leczonych w oddziale intensywnej terapii, nowości w leczeniu immunosupresyjnym biorców nerki, a także przyszłości medycyny transplantacyjnej. Po każdym wykładzie przewidziano sesję poświęconą odpowiedziom na pytania dotyczące prezentowanej problematyki.
Seminarium spotkało się z bardzo wysoką oceną uczestników, zarówno pod względem merytorycznym, jak i organizacyjnym. Każdy uczestnik seminarium otrzymał 20 punktów edukacyjnych.
Paweł Bojko

MEDYCYNA FOTODYNAMICZNA W POLSCE I W EUROPIE

I Kongres Polskiego Towarzystwa Medycyny Fotodynamiczneji Laserowej

W dniach 3 i 4 listopada w Ustroniu, w Sanatorium „Równica”, odbył się I Kongres Polskiego Towarzystwa Medycyny Fotodynamicznej i Laserowej, którego prezesem jest prof. dr hab. Aleksander Sieroń. Obrady Kongresu połączone były z obchodami jubileuszu 20-lecia wznowienia lecznictwa uzdrowiskowego w Ustroniu i uruchomienia Sanatorium i Szpitala Uzdrowiskowego „Równica”. Organizatorem Kongresu była Katedra i Klinika Chorób We- wnętrznych, Angiologii i Medycyny Fizykalnej ŚAM oraz Ośrodek Diagnostyki i Terapii Laserowej. Komitet Naukowy kongresu stanowili: prof. A. Sieroń, prof. Z. Drzazga, prof. M. Lipiński, prof. H. Podbielska, dr A. Kawczyk-Krupka, dr W. Latos i dr C. Peszyński-Drews. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego był prof. A. Sieroń, a w jego skład weszli: dr K. Wencel, dr hab. G. Cieślar, dr C. Peszyński, dr A. Kawczyk-Krupka, dr W. Latos, dr A. Mostowy, lek. A. Ledwoń, lek. D. Sieroń, lek. B. Birkner, lek. A. Kościarz-Grzesiok, lek. B. Hrynkiewicz, lek. A. Misiak.
Honorowy patronat nad kongresem objęli: Minister Zdrowia Zbigniew Religa, podsekretarz stanu Ministerstwa Skarbu Państwa Paweł Piotrowski, ówczesny Marszałek Województwa Śląskiego Michał Czarski, Wojewoda Śląski Tomasz Pietrzykowski oraz dziekan Wydziału Lekarskiego ŚAM w Zabrzu prof. Wojciech Król.
W Kongresie wzięli udział przedstawiciele czołowych ośrodków krajowych zajmujących się tematyką fotodynamiczną i laserową. Zjazd podzielono na dwie sesje plenarne oraz sesję plakatową.
Wykład inauguracyjny na temat nowych możliwości diagnostyki i terapii fotodynamicznej wygłosił prof. Aleksander Sieroń. Omówił działający w Ośrodku Diagnostyki i Terapii Laserowej, jedyny w Europie, system Xillix OncoLIFE, który umożliwia oszacowanie stopnia zaawansowania procesu chorobowego na podstawie natężenia fluorescencji zmienionego chorobowo miejsca oraz wybranie optymalnego miejsca do pobrania materiału bioptycznego. Opisał też nowe możliwości terapii fotodynamicznej: połączenie terapii fotodynamicznej i wysokich ciśnień tlenu w komorze hiperbarycznej, co już znalazło zastosowanie we współpracy Kliniki z Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich, oraz prowadzone wspólnie z Katedrą Mikrobiologii w Rokitnicy prace nad powiązaniem terapii fotodynamicznej z działaniem liganda apoptozy o nazwie TRAIL, pokrewnego czynnikowi martwicy nowotworów (TNF). W warunkach laboratoryjnych to połączenie dla zawiesiny komórek nowotworowych raka pęcherza moczowego umożliwiło uzyskanie dwukrotnie większej skuteczności terapeutycznej.
Pozostałe wykłady na pierwszej sesji plenarnej wygłosili: prof. J. Gołąb (AM w Warszawie) „Próby udoskonalenia terapii fotodynamicznej”, prof. M. Lipiński (Uniw. Medyczny w Łodzi) „Wartość diagnostyki fotodynamicznej w rozpoznawaniu powierzchownych nowotworów pęcherza moczowego”, prof. A. Graczyk (WAT w Warszawie) „Metoda fotodynamiczna w zastosowaniu do diagnozy i terapii chorób nowotworowych. Perspektywy i ograniczenia”, prof. H. Podbielska (Polit. Wrocławska) „Nieonkologiczne zastosowanie terapii fotodynamicznej”, prof. P. Ziółkowski (AM we Wrocławiu) „Zastosowanie porfiryn do fotodestrukcji lub wykrywania przy pomocy MRI szybko rosnących komórek”, prof. Z. Drzazga (Uniw. Śląski w Katowicach) „Zastosowanie spektroskopii fluorescencyjnej w medycynie – autofluorescencja wybranych tkanek biologicznych”.
W drugim dniu wykłady plenarne wygłosili: dr A. Jabłonka (AM w Lublinie) „Tkankowy efekt fotodynamiczny w diagnostyce bronchoskopowej”, prof. M. Gryboś (AM we Wrocławiu) „Diagnostyka i terapia fotodynamiczna – zastosowanie w ginekologii, mgr M. Czuba (WAT w Warszawie) „Efektywność diagnostyczna i terapeutyczna w terapii fotodynamicznej – model fizykochemiczny”, dr A. Derkacz (AM we Wrocławiu) „Fototerapia wewnątrznaczyniowa z użyciem niskoenergetycznego promieniowania laserowego prewencji restenozy” , a także w zastępstwie prof. L. Jeromina (Uniw. Medyczny w Łodzi) prof. M. Lipiński „Doświadczenia w stosowaniu lasera KTP w leczeniu łagodnego rozrostu stercza” oraz dr W. Latos z Kliniki Chorób Wewnętrznych, Angiologii i Medycyny Fizykalnej Szpitala Specjalistycznego nr 2 w Bytomiu „Diagnostyka autofluorescencyjna zmian polipowatych i guzów przewodu pokarmowego z wykorzystaniem systemu Xillix OncoLIFE”.
W sesji plakatowej wystawiono 16 posterów, z czego 5 przedstawił Ośrodek Diagnostyki i Terapii Laserowej. Za najlepszy został uznany plakat przygotowany w tej właśnie jednostce „Autofluorescence endoscopy for detection of dysplasia in diagnosis of digestive tract’s flat lesions”, którego autorami są W. Latos, A. Kawczyk-Krupka, W. Zieleźnik, A. Romańczyk, K. Sieroń-Stołtny, A. Ledwoń, J. Małyszek i A. Sieroń.
Najważniejszym atutem Kongresu była integracja polskich specjalistów w dziedzinie medycyny fotodynamicznej i laserowej, wymiana informacji i doświadczeń oraz stworzenie fundamentów pod dalszą współpracę środowisk naukowych i standaryzację procedur fotodynamicznych.
* * *
Komitet Sterujący Europejskiej Platformy Medycyny Fotodynamicznej
Dwa tygodnie później, 16 listopada 2006 r., w Padwie ukonstytuował się dwunastoosobowy Komitet Sterujący Europejskiej Platformy Medycyny Fotodynamicznej, w którym jako jedyny Polak zasiada prof. dr hab. Aleksander Sieroń. Pozostali członkowie reprezentują m.in. takie kraje, jak Holandia, Szwajcaria, Niemcy i Francja. Sześciu naukowców to profesorowie klinicyści praktycznie zajmujący się medycyną fotodynamiczną, pozostali są teoretykami wywodzącymi się z nauk ścisłych i badającymi nowe możliwości i techniki medycyny fotodynamicznej. Warto wspomnieć tu o prof. Keyvanie Moghissim, kierującym Centrum Fotodynamicznym w Yorkshire, redaktorze naczelnym wydawanego przez Wydawnictwo Elsevier czasopisma „Photodiagnosis and Photodynamic Therapy”, a także o prof. Gulio Jori z Uniwersytetu w Padwie, światowej sławy biofizyku zajmującym się aplikacją światła w medycynie fotodynamicznej. Obie grupy, współpracujące od jakiegoś czasu na arenie krajowej i międzynarodowej, zauważyły potrzebę powołania do życia zespołu osób specjalizujących się w medycynie fotodynamicznej, którego celem będzie pogłębienie szeroko pojętej edukacji, szkolenie nowych naukowców, prowadzenie badań naukowych oraz wymiana doświadczeń z postępów w diagnostyce i terapii.
Udział prof. A. Sieronia w gronie pomysłodawców i założycieli Europejskiej Platformy Medycyny Fotodynamicznej dowodzi wysokiej oceny działalności, jaką prowadzi wraz z zespołem. Prace przygotowawcze nad powołaniem Komitetu Sterującego trwały prawie pół roku, kolejne posiedzenia tego grona ekspertów przewidywane są co dwa miesiące, a najbliższe posiedzenie Komitetu odbędzie się w Paryżu.
* * *
Medycyna fotodynamiczna przeżywa w ostatnim czasie istotny rozwój, ponieważ umożliwia wczesną diagnostykę nowotworów i stanów przednowotworowych, a także leczenie, zwłaszcza wczesnych stadiów nowotworów i tzw. przypadków zaawansowanych. Diagnostyka zmian nowotworowych o niskim stopniu zaawansowania klinicznego, połączona z wybiórczym i skutecznym ich niszczeniem umożliwiającym wyleczenie chorego przy braku działań ubocznych, stanowi zalety diagnostyki fotodynamicznej (photodynamic diagnosis – PDD) oraz terapii fotodynamicznej (photodynamic therapy – PDT).
Diagnostyka fotodynamiczna tkanek przednowotworowych oraz wczesnych nowotworów umożliwia nie tylko uwidocznienie zmian (w tym również mnogich) niewidocznych w świetle białym i określenie precyzyjnie granicy pomiędzy tkanką zdrową i nowotworową, ale także określenie skuteczności leczenia, poprzez dalszą nieinwazyjną kontrolę z użyciem technik fluorescencyjnych. Diagnostyka fluorescencyjna opiera się na analizie optycznej tkanek i wykorzystuje zjawisko odmiennej fluorescencji tkanek nowotworowych i zdrowych. Decydują o tym czynniki morfologiczne (grubość nabłonka, reorganizacja chromatyny jądrowej) oraz biochemiczne (zawartość enzymów oksydoredukcyjnych). W celu zwiększenia kontrastu pomiędzy obszarem patologicznym a tkanką zdrową do organizmu wprowadza się egzogenne fotouczulacze akumulujące się lepiej w tkankach zmienionych chorobowo. Analiza optyczna tkanek z wykorzystaniem fotouczulaczy i światła o ściśle określonej dla nich długości fali zwana jest diagnostyką fotodynamiczną. Źródłem światła są najczęściej lasery (jonowe lasery kryptonowe i argonowe oraz lasery barwnikowe pompowane laserem argonowym lub forsterytowym), generujące światło o ściśle określonej długości fali. Podstawą różnicowania tkanki zdrowej i nowotworowej jest wymuszony przez światło niebieskie inny stopień fluorescencji tkanki patologicznej i tkanki zdrowej. Efektem optycznym jest emisja światła czerwonego przez tkankę nowotworową, a zielonego przez tkankę zdrową.
Ważnym fotouczulaczem używanym w diagnostyce i terapii fotodynamicznej jest prekursor fotouczulacza: kwas -aminolewulinowy (ALA). Substancja ta, będąca biochemicznie prekursorem porfiryn, sama nie jest fotouczulaczem, lecz syntetyzowana endogennie tworzy najczęściej używany fotouczulacz porfirynowy. Zastosowanie ALA stanowiło przełom w rozwoju terapii fotodynamicznej, nie tylko ze względu na możliwość jego miejscowej aplikacji i brak wywoływania uogólnionej nadwrażliwości na światło, obserwowanej po pozajelitowo stosowanych fotouczulaczach, ale także z uwagi na relatywnie niską cenę. Cały czas poszukiwane są jednak nowe fotouczulacze.
Terapię fotodynamiczną stosuje się w terapii chorób przednowotworowych oraz wczesnych wybranych postaci nowotworów skóry, śluzówek jamy ustnej, gardła, krtani, oskrzeli, pęcherza moczowego, przewodu pokarmowego oraz sromu i szyjki macicy.
Istota tej metody polega na oddziaływaniu światła laserowego na fotouczalacz zgromadzony w tkance nowotworowej, w wyniku czego następuje wybiórcze niszczenie tkanek nieprawidłowych poprzez aktywację procesów fotobiochemicznych. Ich efektem jest działanie cytotoksyczne. Ostatnio dodatkowo zauważono antyangiogenetyczne oraz immunomodulacyjne działanie terapii fotodynamicznej, uzupełniające i potęgujące dotychczasowe działanie. Metoda fotodynamiczna wykazuje dużą skuteczność, niskie ryzyko powikłań i działań ubocznych, a ponadto jest dobrze tolerowana przez pacjentów.
* * *
Ośrodek Diagnostyki i Terapii Laserowej mieści się na terenie Szpitala Specjalistycznego nr 2 w Bytomiu przy ulicy Batorego 15. Przeprowadzane w Ośrodku badania umożliwiają wczesne wykrywanie zmian przednowotworowych i nowotworowych skóry, przełyku, żołądka, dwunastnicy, jelita grubego, dróg oddechowych, pęcherza moczowego, sromu, szyjki macicy, a także śluzówek jamy ustnej, gardła, krtani i oskrzeli. Od pół roku Ośrodek Diagnostyki i Terapii Laserowej w Bytomiu dysponuje najnowocześniejszym, jedynym w Europie systemem do diagnostyki autofluorescencyjnej Xillix OncoLIFE. Jest to dwumodalny system pracujący w czasie rzeczywistym, który pozwala na obrazowanie będące wynikiem połączenia autofluorescencji i odbicia światła z możliwością mierzenia numerycznego współczynnika natężenia autofluorescencji, co w znakomity sposób zwiększa czułość i swoistość metody. Wstępne obserwacje dowodzą, że system ten poprzez analizę numerycznego wskaźnika autofluorescencji pozwala na przyżyciową ocenę występowania i prognozowania stopnia dysplazji w zmianach polipowatych i guzach przewodu pokarmowego.
Prof. dr hab. Aleksander Sieroń

DYPLOMATORIUM I PROMOCJA DOKTORSKA NA WYDZIALE FARMACEUTYCZNYM

W dniu 8 grudnia 2006 roku odbyło się dyplomatorium absolwentów kierunku analityka medyczna, połączone z uroczystym wręczaniem dyplomów doktora nauk farmaceutycznych oraz doktora nauk medycznych – w dyscyplinie: biologia medyczna, osobom, które uzyskały te stopnie naukowe w minionym roku akademickim na Wydziale Farmaceutycznym z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej ŚAM.
Uroczystość zaszczyciła swoją obecnością JM Rektor ŚAM prof. dr hab. Ewa Małecka-Tendera, wygłaszając skierowane do promowanych magistrów i doktorów słowa gratulacji oraz życzeń pomyślności, podkreślając i doceniając ogrom wysiłku i zaangażowania studentów, nauczycieli akademickich, doktorantów i ich promotorów oraz – pozostałych członków społeczności akademickiej w osiągnięcie sukcesu, który znalazł swój wyraz w promocji absolwentów i doktorów.
W uroczystości, której przewodniczyła dziekan Wydziału prof. dr hab. Krystyna Olczyk, wzięli udział zaproszeni goście – przedstawiciele zlokalizowanych w Sosnowcu uczelni wyższych – JM Rektor Wyższej Szkoły Humanitas prof. dr hab. Jerzy Kopel, dziekan Wydziału Informatyki i Nauki o Materiałach UŚ prof. dr hab. Zygmunt Wróbel, prodziekan Wydziału Nauk o Ziemi UŚ prof. dr hab. Maria Tkocz, a ponadto – przedstawiciele przedsiębiorstw farmaceutycznych i korporacji zawodowych farmaceutów i diagnostów laboratoryjnych.
Ostatni wykład pt.: „Filozofia natury na przykładzie partenogenezy”, wygłosił prof. dr hab. Artur Stojko, prodziekan Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej. W trakcie uroczystości odbyło się także wręczenie nagród absolwentom, którzy podczas studiów uzyskali najlepsze wyniki w nauce, jak i nagród laureatom XXVIII Wydziałowego Konkursu Prac Magisterskich, który odbył się poprzedniego dnia. Uroczystość dyplomatorium i promocji doktorskich odbyła się w Międzywydziałowej Auli Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, w przepięknej, nowoczesnej sali audiowizualnej, udostępnianej życzliwie Wydziałowi Farmaceutycznemu, z okazji różnych uroczystości, przez dziekana Wydziału Nauk o Ziemi UŚ – prof. dr. hab. Jacka Janię.
Prof. dr hab. Krystyna OlczykDziekan Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej

GOŚCIE Z REPUBLIKI CZESKIEJ NA WYDZIALE OPIEKI ZDROWOTNEJ

W dniach 7–8 listopada br. Wydział Opieki Zdrowotnej ŚAM w Katowicach gościł delegację z Instytutu Pielęgniarstwa i Opieki Zdrowotnej Wydziału Medycyny Socjalnej Uniwersytetu w Ostrawie, w osobach: doc. dr hab. Darii Jarosovej – koordynatora programu Sokrates Erasmus oraz dr Bohdany Dusovej z Wydziału Położnictwa Uniwersytetu w Ostrawie.
Celem wizyty było nawiązanie współpracy pomiędzy Uczelniami oraz poczynienie uzgodnień w zakresie wymiany studentów i nauczycieli. Po spotkaniu z dziekanem Wydziału profesorem Zbigniewem Gąsiorem goście zapoznali się z wyposażeniem oraz metodyką prowadzenia zajęć w Zakładzie Propedeutyki Położnictwa, a następnie wygłosili referaty dla studentów I roku na temat kształcenia położnych w Republice Czeskiej.
W drugim dniu wizyty goście zwiedzili Katedrę i Klinikę Ginekologii i Położnictwa w Tychach. Następne spotkanie odbędzie się w Ostrawie w czasie organizowanej corocznie konferencji naukowo-dydaktycznej.
Prof. dr hab. Zbigniew Gąsior
Dziekan Wydziału Opieki Zdrowotnej

NIEZALEŻNE ZRZESZENIE STUDENTÓW W ŚLĄSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ

Festiwal wolności październik 1980 – grudzień 1981

Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS) Śląskiej Akademii Medycznej zrodziło się na Wydziale Lekarskim w Zabrzu, inicjatorami organizacji byli głównie studenci z V roku, nieco później dołączyli do nich także słuchacze innych lat i wydziałów. Jak zawsze w chwilach społecznego sprzeciwu wobec władzy reprezentującej interesy mniejszości, nie brakło ludzi gotowych do działania.
Byliśmy świadomi ogromnej ważności tego czasu. Z pewnością też na zawsze zapamiętaliśmy jesień 1980 roku. Już sierpień i wrzesień stanowiły preludium zmian w kraju; w naszym środowisku „ferment” zaczął narastać z chwilą rozpoczęcia nowego roku akademickiego, obejmując zarówno pracowników dydaktyczno-naukowych (odwołanie rektora J. Jonka), jak i studentów.
Od początku października rozgorzały dyskusje dotyczące głównie oblicza Akademii, uwolnienia jej od dyktatu partyjnego, zakazania służbom UB i MO (Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej) wstępu na jej teren. Organizowaliśmy spotkania z udziałem przedstawicieli innych uczelni, głównie Politechniki Śląskiej.
Próby przeszkadzania nam podejmowali aktywiści SZSP (Socjalistycznego Związku Studentów Polskich), próby – jak się bardzo szybko okazało – bezskuteczne, nikt bowiem nie chciał słuchać owych głosicieli leninizmu i marksizmu w lukrowanym opakowaniu gładko ogolonych, młodych adeptów PZPR (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej), zostali po prostu wygwizdani i wyśmiani.
Kto i po co tworzył NZS? Sądzę, że byli to ludzie nie zgadzający się na ówczesną rzeczywistość w Polsce (przepraszam, w PRL-u), ludzie przekonani, że nie wolno pozostać biernym, lecz trzeba osobiście włączyć się w nurt historii. To górnolotne, być może, sformułowanie dobrze oddaje motywy naszego zaangażowania, kierował nami bowiem imperatyw moralny, nakazujący przyjęcie aktywnej postawy.
Nie powodowały nami niezdrowe ambicje, nie sterowali nami związkowcy z Solidarności, nie reprezentowaliśmy jednego światopoglądu. Wspólnym mianownikiem była dla nas chęć działania na rzecz wolności na uczelniach. Z czasem, oczywiście, w gronie działaczy (słowo „działacz” nadal źle się kojarzy, pół wieku „najlepszego z ustrojów” ciągle nas straszy...) zarysowały się różnice poglądów, mimo to wydaje się, że na tle innych uczelni NZS w ŚAM stanowił dobrze zorganizowaną, sprawną i dość jednorodną grupę.
Dowodem naszej siły był fakt, iż na Śląsku tylko my zastrajkowaliśmy w lutym 1981 roku (w sprawie rejestracji NZS strajkowali wtedy studenci w całym kraju), natomiast w znacznie większych uczelniach – na Politechnice Śląskiej i Uniwersytecie Śląskim – akcje podjęte przez NZS zostały skutecznie zablokowane przez władze komunistyczne.
Czas od października 1980 do grudnia 1981 był dla nas, członków NZS, jak jedna chwila, przeżyta niezwykle intensywnie. Nikt z nas nie wątpił, że musimy doprowadzić sprawy do końca z bardzo prostego powodu: prawda i racja były po naszej stronie. Dlatego nie opuszczały nas optymizm i wiara w zwycięstwo. I chociaż 13 grudnia świat wolności został brutalnie zniszczony, z perspektywy dnia dzisiejszego można chyba stwierdzić, że nasz wysiłek – mimo tak dramatycznego zakończenia tego „festiwalu wolności” – nie został zmarnowany.
Większość wysuwanych wówczas postulatów udało się bowiem zrealizować po 1989 roku, ubecy już nie panoszą się na posiedzeniach kolegiów dziekańskich i nie „dozorują” spotkań rad wydziałów (sam, jako uczestnik tych spotkań byłem świadkiem wszechwładzy naszego wydziałowego „anioła stróża”, kapitana Obtułowicza, i jego przyjacielskich wręcz relacji z wieloma profesorami naszej uczelni), a słowa PZPR, egzekutywa, komitet czy uczelniany sekretarz partyjny są tylko echem minionej, haniebnej epoki.
Na koniec jeszcze jedna refleksja. Mam przed sobą mój kwestionariusz ewidencyjny z IPN (przyznano mi status pokrzywdzonego), zawierający dokumenty i szczegółowe dane z obserwacji, jaką zostałem objęty. Może warto zacytować uzasadnienie założenia mi „teczki” („dokumentację” gromadzono od jesieni 1980 do 1.08.1985):
„Wymieniony do 13.12. 1981 był członkiem zarządu NZS Ś.A.M, inicjator i założyciel NZS, aktywny uczestnik wielu negatywnych inicjatyw politycznych podejmowanych przez NZS na terenie uczelni. Powodem założenia kwestionariusza ewidencyjnego jest kontrola aktualnej postawy figuranta, ustalenie jego kontaktów i ewentualnych negatywnych działań politycznych”.

Wojciech Pluskiewicz*
* Wojciech Pluskiewicz, prof. dr hab.; w l. 1976–1982 student Wydziału Lekarskiego ŚAM w Zabrzu; jeden z założycieli NZS w ŚAM, członek Zarządu od października 1980 do grudnia 1981, delegat na I Krajowy Zjazd NZS w Krakowie w kwietniu 1981 r. Aktualnie pracownik naukowo-dydaktyczny ŚAM, kierownik Zakładu Chorób Metabolicznych Kości ŚAM w Zabrzu, członek Senatu ŚAM.

Delegaci NZS ŚAM na I Krajowy Zjazd NZS, Kraków 3- 6 kwietnia 1981. W drugim rzędzie od lewej: Krzysztof Gołba, Wojciech Pluskiewicz, Romuald Cichoń, Zenon Halaba.

?

WSPOMNIENIA PO PIĘĆDZIESIĘCIU LATACHPaździernik 1956 w Śląskiej Akademii Medycznej


Odwilż w Śląskiej Akademii Medycznej rozpoczęła się długo przed pożarem młodych serc polskiego października. Byliśmy pierwszymi studentami, którzy wkroczyli na drogę odnowy życia w Polsce. W lutym 1956 roku Nikita Chruszczow potępił zbrodnie i kult Stalina, w czerwcu robotnicy Poznania zbuntowali się przeciwko władzy ludowej, która czołgami nie po raz ostatni krwawo bunt stłumiła.
W lipcu i w sierpniu, na wczasach studenckich w Międzyzdrojach, na których zostałem wybrany starostą, rokitniccy studenci zorganizowali pierwsze wybory Miss Studentek oraz pochód przebierańców, pociągając za sobą innych młodych wczasowiczów i miejscową ludność. Na czele wieczornego pochodu maszerowałem w stroju Gandhiego z wypożyczoną kozą, a fantazyjnie przebrana młodzież studencka niosła duży transparent z napisem: „Niech żyje Związek Radziecki na własny koszt”. Jazzowa orkiestra przygrywając, a studenci wołając „Chodźcie z nami, chodźcie z nami”, zwiększała pochód do znacznych rozmiarów. Dotarliśmy w takim szyku na plac przed Domem Wczasowym za żółtymi firankami, bodajże „Błyskawica”, gdzie rozpalono ognisko i zaimprowizowano wieczór niedozwolonych dowcipów i zakazanych wówczas piosenek. Rozpoczęliśmy pieśnią Płonie ognisko i szumią knieje poprzez Wojenko, wojenko, Do Bytomskich Strzelców, My pierwsza brygada itp. do Warszawianki i zakończyliśmy Rotą. Międzyzdroje szalały. Zabawa i tańce na molo trwały do białego rana.
Za dwa dni pojawili się w Międzyzdrojach Stefan Olszowski, ówczesny przewodniczący Rady Naczelnej Zrzeszenia Studentów Polskich (ZSP) i jego zastępca Janusz Kolczyński. Po wysłuchaniu mojego radosnego sprawozdania z imprezy, wytłumaczeniu, że symbolika Gandhiego, transparent, śpiewy i dowcipy, również polityczne, spotkały się z gorącym przyjęciem wszystkich uczestników i widzów, po opowiedzeniu najlepszego dowcipu politycznego wieczoru, jak to zaaresztowano pijanego, który w ordynarny sposób chciał kupić portret Lenina, stojący w oknie wystawowym, a jego żona dowiedziawszy się o tym na posterunku Milicji Obywatelskiej (MO), oświadczyła oficerowi: „Wypuście go, mój mąż jak jest pijany, to byle g…. kupi.”, prezes ZSP kazał napełnić kieliszki, poklepał mnie po ramieniu i wypił ze mną brudzia.
Wiedziałem, że mam ich po swojej stronie. Inni grozili konsekwencjami na uczelni. W Akademii od 1954 roku mieliśmy wspaniałego rektora, pełnego humoru i elegancji, jednego z najbardziej światłych ludzi naszej uczelni, kochanego i cenionego przez studentów prof. dr. hab. Mariana Garlickiego1. Jego obecność na tym stanowisku sprawiła, że odwilż do nas weszła milowymi krokami. To jemu udało się zlikwidować znienawidzoną przez studentów „lekką kawalerię” – kontrolującą życie studentów i gazetkę Zarządu Uczelnianego Związku Młodzieży Polskiej (ZMP) „Błyskawicę” – która nie tylko była postrachem studentów, ale również przyczyną relegowania niektórych kolegów z uczelni za np. „amerykański styl życia”. Profesor Garlicki był pierwszym rektorem, który usunął z uczelni donosiciela, a nie jak dawniej tego, na którego donoszono. To stworzyło w ŚAM klimat do postępowego działania. We wrześniu, gdy liczne rzesze studentów przygotowywały się do poprawkowych egzaminów, powołaliśmy w V Domu Akademickim – męskim w Zabrzu Radę Rewolucyjną Studentów ŚAM, która rozpoczęła natychmiast swoją działalność, najpierw agitatorską wśród młodzieży studenckiej, również Politechniki Śląskiej w Gliwicach, oraz młodzieży robotniczej miasta Zabrza. Przygotowaliśmy postulaty do Rządu PRL, domagając się natychmiastowego zwolnienia z odosobnienia kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz Władysława Gomułki, a także zaprzestania zagłuszania stacji radiowych Wolnej Europy i Głosu Ameryki, przyznania wyższym uczelniom niekwestionowanego prawa nadawania stopni naukowych doktora medycyny i docenta (obowiązywał tytuł kandydata nauk), udzielenia uczelniom wyższym samodzielności i zakazu wchodzenia MO i służbom specjalnym bez zezwolenia rektora na teren uczelni, zezwolenia studentom na swobodne zrzeszanie się w swoich organizacjach i wiele innych.
Już 3 października 1956 roku rozwiązaliśmy obligatoryjną organizację ZMP poprzez uroczyste wrzucanie legitymacji ZMP do ogniska rozpalonego przed I Domem Akademickim – żeńskim w Rokitnicy. Legitymację swoją spalił również ówczesny przewodniczący Zarządu Uczelnianego Zenek Stęplewski2.
Delegacja Rady Rewolucyjnej udała się do komendanta miejskiego MO, część weszła do środka, pozostali czekali na zewnątrz, żądając, aby w mieście nie pojawiały się umundurowane patrole, mogące sprowokować zajścia uliczne. Sami zaś zobowiązaliśmy się do patrolowania miasta przez trójki studenckie. Pozwoliło to uniknąć spięć, które mogły się skończyć tragicznie dla stron. Na 6 października zwołaliśmy wiec młodzieży w teatrze Huty Zabrze, gdzie rozliczono się z przeszłością, oficjalnie podano do wiadomości komunikat o rozwiązaniu ZMP.
Byliśmy absolutnie pierwsi w kraju, po nas reakcją łańcuchową rozwiązały ZMP inne polskie uczelnie. Na wiecu przemówienie wiodące Rady Rewolucyjnej wygłosił mój o rok młodszy kolega licealny z katowickiego „Mickiewicza” Jacek Hawiger, obecnie profesor Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu w Nashville w USA. W imieniu pomocniczych pracowników nauki przemówiła dr Bożena Hager-Małecka3, wówczas adiunkt, obecnie emerytowany profesor i doktor honoris causa naszej uczelni. Było to chyba najlepsze wystąpienie, jakie kiedykolwiek wygłosiła, pełne patriotyzmu i nadziei na wolną, suwerenną ojczyznę – Polskę.
Przedstawiliśmy opracowany razem z Jackiem Hawigerem projekt statutu Demokratycznego Związku Młodzieży. Po usunięciu z Rady Rewolucyjnej kolegów z przeszłością partyjną, wybrano mnie jej przewodniczącym. Na sali wrzało od okrzyków i namiętnych protestów przeciw panującemu wówczas reżimowi. Wybrano delegację Rady Rewolucyjnej Studentów ŚAM do rozmów i przedstawienia wymienionych postulatów Komitetowi Centralnemu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (KC PZPR). W skład delegacji weszli: ówczesny kierownik naszego teatru „Satyromycyna” Marek Bronikowski4 jako przewodniczący oraz Andrzej Markiewicz5 i Jacek Musiałowicz6, członkowie. Ich rozmowy w Warszawie nie dały wyników. Zawiedzeni postawą władz, wrócili z pustymi rękami na uczelnię.
Na zakończenie naszego wiecu w teatrze Huty Zabrze wspaniałe wystąpienie, pełne mądrości i rozwagi wygłosił po raz pierwszy przez nas przedstawiony niedozwolonym dotychczas tytułem Jego Magnificencja Rektor Śląskiej Akademii Medycznej prof. Marian Garlicki. Wiec zakończyła młodzież spontanicznym odśpiewaniem Roty.
Atmosfera w kraju stawała się coraz bardziej gorąca. Opinia publiczna dowiedziała się, że czołgi radzieckie z Legnicy posuwają się w kierunku Warszawy. Ówczesny sekretarz KC PZPR Edward Ochab nie chciał ustąpić swojego miejsca Władysławowi Gomułce, który stał się bohaterem narodowym. Na lotnisku w Legnicy wylądowali Nikita Chruszczow i członkowie Biura Politycznego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR). W Warszawie odbyło się VIII Plenum partii, na którym, pod naciskiem opinii publicznej, zdecydowano się przekazać władzę Gomułce. Władza radziecka nie chciała bowiem zaakceptować człowieka o „nacjonalistycznych odchyleniach”, a takim był w ich oczach Gomułka, któremu naród bezgranicznie zaufał. Nikita Chruszczow, Wiaczesław Mołotow, Anastas Mikojan i inni towarzysze generałowie wylądowali na Okęciu. Rozpoczęły się pełne napięcia rozmowy. Władysław Gomułka sprzeciwił się radzieckiemu szantażowi, zdobywając sobie poparcie prawie całego społeczeństwa nastawionego przecież w większości wrogo wobec rządzącej partii. Obeszło się na strachu. Marszałek Konstanty Rokossowski został usunięty z Biura Politycznego PZPR i odesłany do Moskwy.
Na uczelni powołaliśmy Komitet Rehabilitacyjny dla studentów relegowanych w przeszłości za odchylenia polityczne i amerykański styl życia. Rektor przyjął z powrotem na studia Elka Grabowskiego, Honoratę Meus, Norberta Paszka, Waldka Wiśniewskiego i innych, których nazwisk nie odnotowałem. Do Warszawy udała się druga grupa przedstawicieli Rady Rewolucyjnej, która razem z innymi delegacjami, w tym z Elkiem Lasotą, redaktorem naczelnym „Po prostu” oraz Lechosławem Goździkiem, młodym sekretarzem partii Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu, została po kilkugodzinnym oczekiwaniu przyjęta na stojąco przez wychodzącego z KC, rozwścieczonego Gomułkę, który krzyczał, że będzie tylko jedna, socjalistyczna, organizacja młodzieżowa – Związek Młodzieży Socjalistycznej (ZMS) i nic więcej. Był to dla nas cios, który rozchwiał nasze nadzieje na przyszłość.
Pamiętam wieczór, kiedy dotarła do nas wiadomość o powstaniu na Węgrzech. Słuchaliśmy prawie cały dzień z głośników radiowęzła Domu Akademickiego, już bez zagłuszeń, radia Wolna Europa i Głosu Ameryki. Powołaliśmy natychmiast Studencki Komitet Pomocy Narodowi Węgierskiemu. Rozpoczęliśmy kwestę uliczną, zbierając na zakup leków, opatrunków i odzieży znaczące kwoty, które przekazaliśmy zajmującemu się Węgrami oddziałowi Polskiego Czerwonego Krzyża. Studenci nasi zaczęli spontanicznie oddawać krew dla Węgrów. Rozpalone do białości umysły i serca chciały formować oddziały pomocy zbrojnej. Jego Magnificencja Rektor Garlicki studził nasze zapały, tłumacząc nam w partnerskich rozmowach, na co stać naszych wrogów. Nie trzeba było długo czekać... Wkrótce dowiedzieliśmy się o masakrze bohaterów węgierskiego narodu, który wierząc w nasze polskie zwycięstwo, chciał pójść dalej w stronę suwerenności i wolności. Przy żałobnych melodiach nadawanych przez nasz radiowęzeł płakaliśmy jak dzieci przez całą noc.
Ostatnim naszym zrywem było wymuszenie na władzach przyjęcia kandydatury Rektora prof. Mariana Garlickiego na posła. Studenci polscy dzięki temu mieli dwóch swoich posłów z demokratycznego wyboru, a nie z klucza – naszego prof. Garlickiego i Elka Lasotę redaktora naczelnego „Po prostu”.
W styczniu 1957 roku Rada Rewolucyjna Studentów ŚAM zaprzestała działalności, zmuszona przez władze partyjne do oddania kluczy z sekretariatu towarzyszom organizującym ZMS.
Na nowej władzy niedługo później zawiedliśmy się nie tylko my studenci, ale i cały naród. Nigdy jednak nie wróciły koszmarne czasy zniewolenia umysłów i dusz. Zlikwidowano „Po prostu”, powstała studencka gazeta „Od nowa”, a później – po jej zawieszeniu – „itd.”.
Zniknął na zawsze stalinizm, polski październik dał początek wszystkim postępowym ruchom, których uwiecznieniem był 1989 rok – niepodległość i suwerenność ojczyzny.

Zyga Wawrzynek

Przypisy:
1 Prof. zw. dr hab. Marian Garlicki (1908–2002) ortopeda traumatolog; urząd rektora ŚAM sprawował w l. 1954–1957, w 1996 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa ŚAM.
2. Zygmunt Stęplewski, fizjolog, prof. dr hab.; student Wydziału Lekarskiego ŚAM w l. 1955–1963; później nauczyciel akademicki ŚAM, kierownik Katedry; od 2002 na emeryturze.
3. Bożena Hager-Małecka, prof. zw. dr hab.; absolwentka Wydziału Lekarskiego UJ (1949); od 1952 r. związana z ŚAM, m.in. wieloletni kierownik Katedry Pediatrii, prorektor ŚAM, organizator i dyrektor Śląskiego Centrum Pediatrii w Zabrzu; tytuł doktora honoris causa ŚAM otrzymała w 1994 r., w l. 1976–1986 posłanka na Sejm; od 1991 r. na emeryturze.
4. Marek Bronikowski, dr n. med.; student Wydziału Lekarskiego ŚAM w l. 1954–1960; jeden z założycieli i kierownik zespołu Akademickiej Estrady Satyrycznej Medyków „Satyromycyna”, działającego w l. 1955–1958.
5. Andrzej Markiewicz internista, prof. dr hab. n. med.; student Wydziału Lekarskiego ŚAM w l. 1953–1959; późniejszy wieloletni nauczyciel akademicki ŚAM, obecnie dziekan Wydziału Fizjoterapii AWF w Katowicach.
6. Jacek Musiałowicz dr hab. n. med., pediatra; student Wydziału Lekarskiego najpierw AM w Krakowie, a od 1956 r. ŚAM; późniejszy ordynator Oddziału Pediatrii w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Tychach; obecnie na emeryturze.
7. Zygfryd Wawrzynek, dr n. med., radiolog; student Wydziału Lekarskiego ŚAM w l. 1954–1961; wieloletni nauczyciel akademicki oraz m.in. dyrektor Instytutu Radiologii ŚAM, kierownik zakładów i pracowni rentgenowskich w ŚAM oraz górniczych ZOZ; od 1996 r. na emeryturze; jeden z założycieli i prezes Stowarzyszenia Absolwentów ŚAM.

W KRĘGU ETYKI

Działalność Komisji Bioetycznej Śląskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2005/2006
Zarządzeniem nr 66/2005 JM Rektor ŚAM powołała na okres trzyletniej kadencji (28 X 2005–27 X 2008) Komisję Bioetyczną w składzie: mgr Czesława Brylak-Kozdraś (pielęgniarka, przedstawiciel Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych), prof. zw. dr hab. Kornel Gibiński (internista, gastroenterolog), prof. dr hab. Janusz Gumprecht (internista, diabetolog), ks. dr Witold Kania (duchowny), mgr farm. Piotr Klima (farmaceuta, przedstawiciel Śląskiej Rady Aptekarskiej), dr hab. prof. nadzw. ŚAM Irena Krupka-Matuszczyk (psychiatra), prof. dr hab. Stefan Kossmann (internista), prof. dr hab. Władysław Nasiłowski (medyk sądowy, przedstawiciel Okręgowej Rady Lekarskiej), dr hab. Przemysław Nowak (farmakolog, pediatra), prof. dr hab. Leszek Ogiegło (prawnik, UŚ), dr hab. Bogusław Okopień (farmakolog kliniczny, internista), prof. dr hab. Danuta Sońta-Jakimczyk (pediatra, onkolog, hematolog dziecięcy), dr hab. Danuta Ślęczek-Czakon (filozof, bioetyk, UŚ), dr hab. prof. nadzw. ŚAM Andrzej Witek (ginekolog, położnik), prof. dr hab. Jan Wodniecki (internista, kardiolog).
Na pierwszym posiedzeniu Komisja w tajnym głosowaniu wybrała przewodniczącego w osobie prof. Stefana Kossmanna oraz zastępcę w osobie prof. Leszka Ogiegło.
Z wyjątkiem okresu ferii letnich posiedzenia Komisji odbywały się co 2 tygodnie, na 21 z nich Komisja opiniowała 192 projekty badawcze. Jednostki Wydziału Lekarskiego w Katowicach przedstawiły do oceny 72 projekty, Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu 71 projektów, Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej 9 projektów, Wydziału Opieki Zdrowotnej 32 projekty oraz Wydziału Zdrowia Publicznego 2 projekty. Spoza wydziałów pochodziło 6 wniosków.
Każdy projekt badawczy podlegał wstępnej ocenie formalno-prawnej (ze szczególnym uwzględnieniem warunków ubezpieczenia) przez zastępcę przewodniczącego Komisji, a następnie był opiniowany przez koreferenta powołanego przez przewodniczącego spośród członków Komisji. Kilka szczególnie skomplikowanych projektów badawczych podlegało opiniowaniu przez samodzielnych pracowników nauki naszej uczelni spoza Komisji, w jednym przypadku nawet spoza uczelni.
Na posiedzeniu Komisji założenia projektu przedstawiał kierownik tematu lub upoważniony przez niego członek zespołu badawczego, koreferent przedstawiał swoją ocenę, po czym odbywała się wnikliwa dyskusja z udziałem wnioskodawcy, kontynuowana w części niejawnej, uchwałę Komisja podejmowała w tajnym głosowaniu. Pozytywną ocenę uzyskało 95 projektów badawczych, dalszych 86 projektów uzyskało warunkowo pozytywną opinię. Najczęściej warunkiem uzyskania pozytywnej opinii było przeredagowanie informacji dla badanego. Ze względu na istotne braki Komisja zawiesiła ostateczną ocenę 10 projektów badawczych, spośród nich 7 projektów zostało po przeredagowaniu ponownie przedstawionych do oceny i uzyskało pozytywną opinię. Jeden projekt został zaopiniowany negatywnie.
Komisja oceniła także udział badacza i/lub jednostki organizacyjnej naszej uczelni w badaniach wieloośrodkowych, koordynowanych przez badacza spoza naszej uczelni. W tych przypadkach projekt badawczy podlegał ocenie komisji bioetycznej właściwej dla koordynatora badania, a nasza opinia opierała się głównie na ocenie protokołu badania. Opinii naszej podlegało 87 projektów, tylko w jednym przypadku braki formalne wniosku uniemożliwiły nam akceptację udziału badacza i kliniki ŚAM w koordynowanym projekcie.
Komisja oceniała także przebieg eksperymentów, kolejne coroczne wydania broszury badacza, raporty i zestawienia niespodziewanych ciężkich niepożądanych działań produktu leczniczego (SAE), a także zapoznawała się z opinią badaczy na temat tych raportów; ocenie podlegały również okresowe (obowiązkowe co roku) i końcowe sprawozdania z przebiegu badania. Niestety nie wszyscy badacze przestrzegali obowiązku przedstawienia Komisji raportu końcowego z przebiegu badania.
Istotną częścią działalności Komisji było samokształcenie. Jej członkowie uczestniczyli w konferencjach naukowych o tematyce związanej z działalnością Komisji:
1. Konferencja i forum dyskusyjne nt. „Ocena bioetyczna badań klinicznych w Polsce zorganizowana przez Stowarzyszenie na Rzecz Dobrej Praktyki Badań Klinicznych w Polsce oraz Office for Human Research Protections United States Department of Health & Human Services”. Na zaproszenie organizatorów konferencji prof. S. Kossmann przedstawił doniesienie: „Trudności w bieżącej pracy komisji bioetycznej”.
2. VII Międzynarodowa Konferencja Bioetyczna nt. „Etyczne aspekty badań naukowych w stanach nagłych i zagrożenia życia”, zorganizowana przez Stowarzyszenie na Rzecz Dobrej Praktyki Badań Klinicznych w Polsce, Odwoławczą Komisję Bioetyczną przy Ministerstwie Zdrowia oraz Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda we Wrocławiu.
3. Konferencja Bioetyczna „Świadoma zgoda w eksperymencie medycznym”, zorganizowana przez Naczelną Izbę Lekarską.
Materiały konferencyjne były przedstawiane na posiedzeniach Komisji, w ramach samoszkolenia omawiano także inne ważne zagadnienia, jak np. opinie prawne nt. możliwości przeprowadzenia badania bez uzyskania zgody osoby badanej lub ocena warunków ubezpieczenia.

Oprac. prof. Stefan Kossmannna podstawie materiałów przygotowanych przez Dział ds. Nauki i Współpracy Międzynarodowej (w organizacji)

Zestawienie liczbowe opinii wydanych przez Komisję Bioetyczną ŚAM

Zgłoszenia badań z Wydziału Lekarskiego w Katowicach
8 projektów: Katedra i Klinika Neurologii Wieku Podeszłego.
Po 5 projektów: Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej i Naczyń, I Katedra i Klinika Kardiochirurgii.
Po 4 projekty: Katedra i Klinika Endokrynologii Ginekologicznej, Katedra i Klinika Psychiatrii i Psychoterapii.
Po 3 projekty: II Katedra i Klinika Kardiochirurgii, Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej i Transplantacyjnej, Klinika Elektrokardiologii, III Katedra i Klinika Kardiologii, Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej, Katedra i Klinika Nefrologii, Endokrynologii i Chorób Przemiany Materii, Zakład Patofizjologii.
Po 2 projekty: Katedra i Klinika Gastroenterologii, Katedra i Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku, Katedra i Klinika Neurologii, Katedra i Klinika Okulistyki, Klinika Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka, Klinika Pediatrii, Katedra i Klinika Pneumonologii.
Po 1 projekcie: Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Katedra i Zakład Biofizyki Lekarskiej, Katedra i Klinika Chirurgii Dziecięcej, Katedra i Oddział Kliniczny Chirurgii Ogólnej i Koloproktologicznej, Klinika Dermatologii, Katedra i Klinika Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, Katedra i Klinika Kardiologii Dziecięcej, Zakład Histopatologii, Katedra i Oddział Kliniczny Neurochirurgii, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Chemioterapii Onkologicznej, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii.
Zgłoszenia badań z Wydziału Lekarskiegoz Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu
11 projektów: Katedra i Oddział Kliniczny Ortopedii.
4 projekty: Oddział Kliniczny Kardioanestezji i Intensywnej Terapii Pooperacyjnej.
Po 3 projekty: Zakład Anestezjologii Klinicznej, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Dermatologii i Alergologii, Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Katedra i Klinika Neurologii, Klinika Gastroenterologii, Alergologii i Zaburzeń Rozwojowych Wieku Dziecięcego, I Katedra i Klinika Chirurgii Szczękowo-Twarzowej, II Katedra i Klinika Chirurgii Szczękowo-Twarzowej, Katedra i Klinika Urologii, Klinika Chorób Wewnętrznych, Angiologii i Medycyny Fizykalnej.
Po 2 projekty: Katedra i Oddział Kliniczny Kardiochirurgii i Transplantologii, Katedra i Oddział Kliniczny Chirurgii Ogólnej, Bariatrycznej i Medycyny Ratunkowej, Katedra i Zakład Fizjologii, II Katedra i Klinika Kardiologii, I Katedra i Oddział Kardiologii, Katedra Patofizjologii i Endokrynologii, Katedra i Oddział Kliniczny Ginekologii, Położnictwa i Ginekologii Onkologicznej, Katedra i Oddział Kliniczny Psychiatrii, Zakład Chorób Metabolicznych Kości.
Po 1 projekcie: Zakład Biochemii Ogólnej, Katedra i Zakład Chemii, Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Katedra i Klinika Chorób Płuc i Gruźlicy, Katedra i Klinika Laryngologii, Katedra i Klinika Pediatrii, Nefrologii i Endokrynologii Dziecięcej, II Katedra Pediatrii, Katedra i Zakład Protetyki Stomatologicznej, Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Alergologii i Immunologii Klinicznej, Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii.
Zgłoszenia badań z Wydziału Farmaceutycznegoz Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu
3 projekty: Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa.
Po 2 projekty: Katedra i Oddział Kliniczny Chorób Oczu, Katedra i Zakład Toksykologii.
Po 1 projekcie: Katedra i Oddział Kliniczny Chorób Wewnętrznych, Zakład Wirusologii.
Zgłoszenia badań z Wydziału Opieki Zdrowotnej w Katowicach
5 projektów: Katedra i Klinika Kardiologii.
Po 4 projekty: Klinika Rehabilitacji, Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii.
3 projekty: Zakład Profilaktyki Chorób Kobiecych i Seksuologii.
Po 2 projekty: Katedra Ginekologii i Położnictwa, Klinika Pediatrii, Zakład Propedeutyki Pielęgniarstwa, Klinika Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych, Oddział Kliniczny Ginekologii i Położnictwa, Zakład Pielęgniarstwa i Społecznych Problemów Medycznych, Zakład Promocji Zdrowia.
Po 1 projekcie: Oddział Kliniczny Chirurgii, Klinika Neurologii.
Zgłoszenia badań z Wydziału Zdrowia Publicznego
Po 1 projekcie: Katedra i Oddział Kliniczny Chorób Wewnętrznych, Katedra Zdrowia Publicznego.
Spoza wydziałów pochodziło 6 wniosków.

ŚLĄSKA BIBLIOTEKA CYFROWA

www.sbc.org.pl
www.digitalsilesia.eu

20 lipca br. Biblioteka Śląska podpisała porozumienie z Uniwersytetem Śląskim w sprawie utworzenia Śląskiej Biblioteki Cyfrowej (ŚBC). Do podjętej inicjatywy dołączyła się większość instytucji naukowych regionu, w tym nasza Uczelnia.
Głównym celem działania ŚBC jest prezentowanie w Internecie kulturowego dziedzictwa Śląska w jego historycznej i współczesnej różnorodności, publikowanie naukowego dorobku regionu oraz wspieranie działalności dydaktycznej i edukacyjnej.
Zasoby publikowane w ŚBC są dostępne wszystkim niekomercyjnym użytkownikom Internetu nieodpłatnie i bez ograniczeń w zakresie ich kopiowania. Warunki komercyjnego wykorzystania zamieszczonych w ŚBC publikacji zależą od decyzji każdego ze współuczestników tworzonej bazy, zachowującego prawa do cyfrowej publikacji i decydującego np. o okresie jej udostępniania. ŚBC jest włączona do krajowego systemu bibliotek cyfrowych, dzięki czemu za jej pośrednictwem można dotrzeć bezpośrednio do publikacji umieszczonych w innych regionalnych bibliotekach cyfrowych. Opisy publikacji ŚBC są indeksowane i dostępne przez globalne wyszukiwarki internetowe.
Utrzymywanie centralnej infrastruktury sprzętowo-programowej spoczywa na barkach instytucji założycielskich, czyli Bibliotece Śląskiej i Bibliotece Uniwersytetu Śląskiego. Do wspólnych zadań instytucji uczestników ŚBC należy m.in. opracowywanie standardów opisu bibliograficznego oraz stosowanych formatów plików graficznych zasobu cyfrowego, definiowanie kolekcji, współpraca w zakresie komputeryzacji procesów bibliotecznych związanych z tworzeniem zasobu.
Zadaniem poszczególnych instytucji członkowskich jest typowanie własnych materiałów do digitalizacji, uzyskanie wymaganej prawem zgody (o ile taka konieczność zachodzi) właściciela praw autorskich na opublikowanie na stronach ŚBC, przeszkolenie osób związanych z tworzeniem ŚBC, przygotowanie cyfrowych wersji publikacji oraz administrowanie własnym zasobem prezentowanym w ŚBC.
Dotychczas powstały i rozwijają się na stronach ŚBC następujące kolekcje: Dziedzictwo kulturowe, kolekcja prezentująca cyfrowe kopie cennych zabytków piśmiennictwa przechowywanych na ziemiach historycznego Śląska oraz województwa śląskiego (rękopisy, stare druki, grafika, kartografia, muzykalia, ulotki, książki wydane od początku XIX w.); Materiały dydaktyczne i naukowe, których zasób tworzą kopie skryptów, podręczników i innych materiałów powstałych na potrzeby procesu dydaktycznego, w tym rozprawy habilitacyjne i dysertacje doktorskie; Miscellanea, prezentujące różnorodne materiały związane z religią oraz judaika i masonika; Regionalia, dotyczące historycznego Śląska oraz terenów obecnego województwa śląskiego, a także Kresów Wschodnich; Zbiory bibliofilskie, zawierające różnego rodzaju wydawnictwa związane z ruchem bibliofilskim. Początek kolekcji dają materiały dotyczące działalności Śląskiego Towarzystwa Miłośników Książki i Grafiki oraz spuścizna Romana Chrząstowskiego, nestora polskich bibliofilów.
Powstająca inicjatywa o regionalnym zasięgu daje również możliwość szerokiego rozpropagowania myśli naukowej tworzonej w naszej Uczelni. Aktywna współpraca środowiska naukowego, Senackiej Komisji ds. Wydawnictw, Biblioteki Głównej oraz Wydawnictwa ŚAM może w najbliższej przyszłości zaowocować znacznym udziałem dorobku Śląskiej Akademii Medycznej na platformie internetowej Śląskiej Biblioteki Cyfrowej.

Opracowano na podstawiemateriałów informacyjnych dostarczonych przez Bibliotekę Śląską
Jerzy Dyrda

WYSTAWA KSIĄŻKOWYCH NOWOŚCI MEDYCZNYCH

W dniach 16–17 oraz 23–24 listopada br. tradycyjnie już miała miejsce kolejna – osiemnasta – wystawa najnowszych publikacji zagranicznych z różnych gałęzi medycyny i dziedzin pokrewnych.
Organizatorem wystawy była firma International Publishing Service z Warszawy, nasz wieloletni dostawca książek, oraz Biblioteka Główna.
W tym roku wyjątkowo ekspozycja książek odbyła się w dwóch miejscach. W dniach 16–17 listopada w czytelni Biblioteki w Ligocie zostało zaprezentowanych 426 książek z dziedzin interesujących kliniczne środowisko tamtejszego ośrodka. Natomiast w dniach 23–24 listopada, w holu Biblioteki Wydziału Farmaceutycznego, urządzono ekspozycję 141 książek z dziedziny farmacji.
Książki można było zakupić prywatnie, zamówić ze środków własnych katedr lub zaproponować do zbiorów bibliotek oddziałowych.
Plonem tegorocznej wystawy będzie kilkudziesięciotomowa kolekcja książek dla Wydziału Farmaceutycznego, ale i do pozostałych bibliotek trafi po kilka cennych, poszukiwanych tytułów.
Mgr Ewa NowakKierownik Działu GromadzeniaBiblioteki Głównej ŚAM

BIBLIOGRAFIA – PROCEDURY. KILKA UWAG

Wobec powtarzających się w ostatnich latach nieporozumień, wątpliwości oraz dezorientacji P.T. Użytkowników, w kwestiach dotyczących zakresu obowiązków, odpowiedzialności oraz świadczonych przez Dział Bibliografii i Bibliometrii usług, uprzejmie wyjaśniamy:
1. Do podstawowych obowiązków Działu Bibliografii i Bibliometrii Biblioteki Głównej ŚAM należy przede wszystkim tworzenie oraz aktualizacja baz informacyjnych: bibliograficznej (rejestrującej opublikowany dorobek naukowy pracowników ŚAM), cytowań (stanowiącej podstawę oceny ich dorobku naukowego oraz rankingów), a także zapewnienie Czytelnikom dostępu do nich na stronie internetowej Uczelni.
2. Wymienione bazy stanowią źródłowy warsztat podstawowych danych, służących zarówno celom dokumentacyjnym (opublikowany dorobek naukowy pracowników Akademii), jak i ocenie komisji akredytacyjnych oraz okresowej ocenie wewnątrzuczelnianej (bazy bibliograficzna oraz cytowań), a także dokumentowaniu wniosków awansowych. W celu zapewnienia indywidualnym użytkownikom pełnego, zgodnego z ich potrzebami wykorzystania baz, wyposażono je w proste oprogramowanie, umożliwiające ich samodzielną obsługę. Indywidualne korzystanie z baz ułatwiają szczegółowe instrukcje.
3. Pracownicy Działu Bibliografii i Bibliometrii chętnie służą pomocą w kompletowaniu indywidualnych wykazów publikowanego dorobku, jednak osoby zgłaszające potrzebę pomocy w tym zakresie zobowiązane są przede wszystkim do uprzedniego uzgodnienia terminu usługi w Dziale Bibliografii i Bibliometrii (tel. (0-32) 20 83 566, e-mail:bibinfo@slam.katowice.pl) oraz sporządzenia wykazu własnych publikacji na podstawie danych udostępnianych na internetowej stronie naszej Uczelni.
4. Jeszcze raz podkreślamy, że Biblioteka nie ma prawa do nadawania punktów czasopismom. Jedyna punktacja czasopism naukowych obowiązująca wszystkie uczelnie wyższe została opracowana przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji (Rozporządzenie Ministra Nauki i Informatyzacji z dnia 04.08.2005 w sprawie kryteriów i trybu przyznawania i rozliczania środków finansowych na naukę; Dz. U. nr 161 poz. 1359). Listy czasopism oraz zasady określone w tym zakresie dostępne są na stronach Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Biblioteka potwierdza jedynie zgodność tej punktacji na indywidualnych wykazach. Podobna zasada dotyczy również innych form wydawniczych (wydawnictwa zbiorowe, monografie, rozdziały w książkach itp.), dla których punkty ustalane są przez ministerialne gremia ekspertów.
Dział Bibliometrii i BibliografiiBiblioteki Głównej ŚAM

NOWOŚCI WYDAWNICZE

1. Ćwiczenia praktyczne z biochemii. Skrypt dla studentów II roku Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym. Red. E. Birkner. Katowice: ŚAM 2006.
2. Grzegorczyn Sławomir: Efekty polaryzacji stężeniowej płaskich membran z celulozy bakteryjnej. Rozpr. habil., nr 25, Katowice: ŚAM 2006.
3. Jastrzębski Dariusz: Rehabilitacja oddechowa w śródmiąższowych chorobach płuc. Rozpr. habil., nr 22, Katowice: ŚAM 2006.
4. Kohut Maciej: Wydolność diagnostyczna metod nieinwazyjnych w chorobach dróg żółciowych u chorych po cholecystektomii. Rozpr. habil., nr 24, Katowice: ŚAM 2006.
5. Krajewski-Siuda Krzysztof: Polskie narzędzie zapewnienia jakości w samorządowych programach promocji zdrowia. Rozpr. habil. nr 29, Katowice: ŚAM 2006.
6. Lisowska Grażyna: Zastosowanie emisji otookulistycznych do oceny czynności układu oliwkowo-ślimakowego przyśrodkowego. Rozpr. habil., nr 30, Katowice: ŚAM 2006.
7. Oslislo Anna: Dynamika stężeń naskórkowego czynnika wzrostu, insulinopodobnego czynnika wzrostu i erytropoetyny w mleku kobiecym po porodzie przedwczesnym z ciąży powikłanej i niepowikłanej wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrastania płodu. Rozpr. habil., nr 23, Katowice: ŚAM 2006.
8. Przewodnik do ćwiczeń z patomorfologii. Red. Daniel Sabat, Andrzej Gabriel, Zbigniew Szczurek, wyd. III dodruk, Katowice: ŚAM 2006.
9. Stojko Jerzy: Nowy model genetyczny szczura SD: SAM z utrwalonym brakiem lewej tętnicy wieńcowej. Rozpr. habil., nr 27, Katowice: ŚAM 2006.
10. Stojko Rafał: Aktywność transkrypcyjna kompleksu telomerazy komórek macierzystych krwi pępowinowej CD34- w zależności od sposobu rozwiązania ciąży oraz czasu jej preparatyki. Rozpr. habil., nr 31, Katowice: ŚAM 2006.
11. Śnit Mirosław: Wpływ polimorfizmów genów zlokalizowanych w regionie chromosomu 7q31–7q35 na rozwój i progresję przewlekłej niewydolności nerek. Rozpr. habil., nr 26, Katowice: ŚAM 2006.
12. Tanasiewicz Marta: Nowe obszary zastosowań mikroskopii rezonansu magnetycznego w terapii i diagnostyce dentystycznej. Rozpr. habil., nr 28, Katowice: ŚAM 2006.
13. Wiadomości Lekarskie 2006, tom 59, nr 9–10, Katowice: ŚAM 2006.
14. Wybrane aspekty pielęgniarstwa epidemiologicznego. Red. Mariola Bartusek, Edward Wylęgała. Katowice: ŚAM 2006.
15. Wybrane zagadnienia z intensywnej terapii dziecięcej. Red. Janusz Bursa. Katowice: ŚAM 2006.

PRO MEMORIA

Jadwiga BIELSKA (1939–2006)

Urodziła się 30 marca 1939 roku w Sopoćkowicach w woj. białostockim. Była wieloletnim pracownikiem administracyjnym naszej uczelni. Zatrudniona w ŚAM w okresach od września 1971 do 31 stycznia 1977 – jako planista w Kwesturze ŚAM, a następnie samodzielny referent w Dziale Organizacji i Planowania, oraz od sierpnia 1985 do marca 1994 – jako samodzielny referent w Dziale Nauki. Dodatkowo od listopada 1988 do listopada 1999 wykonywała, w wymiarze połowy etatu, obowiązki sekretarki Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” ŚAM. W kwietniu 1994 r. podjęła pracę w Biurze Poselskim Klubu Parlamentarnego Unii Demokratycznej w Katowicach. W 1997 r. przeszła na emeryturę. Zmarła 10 października 2006 w USA, pochowana 25 października na cmentarzu parafialnym w Jaworznie.
Teresa Białek
* * *
Danuta Elżbieta BODZEK (1943–2006)

Chemik, profesor doktor habilitowana nauk chemicznych, wieloletni kierownik Zakładu Chemii Ogólnej Katedry Biochemii, od 1998 roku kierownik Katedry i Zakładu Chemii Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu.
Urodziła się 28 września 1943 roku w Olszynach w powiecie tarnowskim, w rodzinie Stanisława Rąpały, urzędnika państwowego, i Pelagii z Załęskich. W Gorlicach ukończyła Szkołę Podstawową (1957) oraz Liceum Ogólnokształcące im. M. Kromera (1961), po czym podjęła studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Tytuł i dyplom magistra inżyniera chemii otrzymała w 1967 roku po obronie pracy Wydzielanie węglowodorów fluoryzujących z rop naftowych oraz badanie ich struktury i własności, której promotorem była prof. Anna Marzec. W latach 1976–1985 odbyła staże naukowe w kilkunastu europejskich ośrodkach naukowo-badawczych specjalizujących się w spektrometrii mas, w ramach wymiany naukowców pomiędzy akademiami nauk (m.in. stypendystka DAAD w 1978 i 1982). Staże krajowe z tego samego zakresu odbyła w latach 1979–1980 w pracowniach spektrometrii mas Uniwersytetu w Gdańsku oraz Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zapoznawała się też z metodami chemicznej analizy instrumentalnej, m.in. w zakresie nadfioletu (1969), magnetycznego rezonansu jądrowego i interpretacji widm NMR (1969), interpretacji widm w zakresie nadczerwieni (1970), wysokosprawnej chromatografii cieczowej (1975) oraz spektrometrii mas (1978).
W 1973 roku na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach uzyskała stopień naukowy doktora nauk chemicznych na podstawie dysertacji Badanie struktury węglowodorów naftenowych i ich przydatności do produkcji węglowodorów aromatycznych, której promotorem była prof. A. Marzec. Dysertacja ta została wyróżniona nagrodą dyrektora Centrum Badań Naukowych PAN w województwie katowickim.
W lutym 1982 roku habilitowała się na podstawie dorobku naukowego i rozprawy Spektrometria mas w badaniach węgla i cieczy węglowych, której recenzentami byli: prof. prof. A. Marzec, Stefan Jasieńko, Franciszek Byrtus i Jan Szafranek. Uchwałą Rady Naukowej Instytutu Chemii Organicznej PAN w Warszawie dr Danucie Bodzek został nadany stopień naukowy doktora habilitowanego nauk chemicznych w zakresie chemii i technologii paliw płynnych i węgla. Dnia 15 stycznia 1996 roku uzyskała tytuł naukowy profesora nauk chemicznych.
Po odbyciu rocznego stażu podyplomowego w Katedrze Technologii Nafty i Paliw Płynnych Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej, w maju 1968 roku podjęła pracę w I Pracowni Petrochemicznej Instytutu Chemii Organicznej PAN w Warszawie, oddziale zamiejscowym w Gliwicach. Od maja 1969 do kwietnia 1972 była słuchaczem Studium Doktoranckiego przy Politechnice Śląskiej, po czym podjęła pracę w Zakładzie Petro- i Karbochemii PAN w Gliwicach na stanowisku inżyniera laboratoryjnego. W kwietniu 1973 roku została powołana na stanowisko adiunkta, w 1984 roku – docenta. W PAN pełniła kolejno funkcje: kierownika sekcji (1976–1984), kierownika pracowni i zastępcy kierownika Zakładu ds. naukowych (1984–1985), sekretarza Rady Naukowej Zakładu Petro- i Karbochemii (1976–1983). Jako sekretarz Krajowej Komisji wielostronnej współpracy akademii nauk byłych krajów socjalistycznych uczestniczyła w temacie badawczym „Badania podstawowe w dziedzinie karbochemii”.
Od 1985 roku związała się ze Śląską Akademią Medyczną: w październiku t.r., w wyniku postępowania konkursowego, objęła funkcję kierownika Zakładu Chemii Ogólnej Katedry Biochemii w Zabrzu Rokitnicy. W 1990 roku została powołana na stanowisko profesora nadzwyczajnego ŚAM, a w 2000 roku – profesora zwyczajnego. W październiku 1998 roku została kierownikiem Katedry i Zakładu Chemii Wydziału Lekarskiego w Zabrzu. W ŚAM przez dwie kadencje (1990–1996) pełniła funkcję prodziekana ds. studenckich Wydziału Lekarskiego w Zabrzu, prorektora ds. studenckich (w r. akademickim 1999/2000), członka Senatu (1996–1999, ponownie od 2002), członka senackich i uczelnianych komisji, m.in.: ds. wynalazczości, rozwoju akademii, nauki oraz rozwoju kadry naukowo-dydaktycznej Wydziału Lekarskiego w Zabrzu, której przewodniczyła w latach 1994–1997. Od 2002 roku była członkiem Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli Akademickich.
Profesor Danuta Bodzek poszukiwała skutecznych procedur analitycznych prowadzących do rozdziału, identyfikacji, charakterystyki fizykochemicznej oraz określenia struktury związków organicznych występujących w złożonych mieszaninach pochodzenia naturalnego i technicznego oraz wdrażania różnych wariantów technik chromatograficznych i spektrometrii mas do oznaczeń biochemicznych. Najważniejszymi osiągnięciami naukowo-badawczymi Pani Profesor w czasie zatrudnienia w PAN były: opracowanie oryginalnych procedur analitycznych, które umożliwiły identyfikację znacznej liczby pierwotnych składników węgli kamiennych i brunatnych oraz produktów ich upłynnienia; wprowadzenie w szerokim zakresie spektrometrii mas do badań złożonych mieszanin organicznych pochodzenia technicznego, w tym po raz pierwszy w Polsce zastosowanie spektrometrii mas z jonizacją próbki polem elektrycznym (FI/MS) do oznaczeń dystrybucji mas cząsteczkowych powyższych mieszanin. Podczas pracy w ŚAM Profesor zainicjowała badania nad toksycznymi związkami organicznymi na terenie Śląska, w szczególności emitowanymi przez przemysł koksowniczy i węglowy; oszacowała emisję tych związków na Górnym Śląsku; opracowała metodykę wyizolowania, identyfikacji oraz oznaczania stężeń w pyłowych zanieczyszczeniach powietrza kilkunastu najsilniej muta- i kancerogennych związków organicznych; zaproponowała oryginalną procedurę oznaczania węglowodorów i heterozwiązków w pyłowych zanieczyszczeniach powietrza na stanowiskach pracy w koksowniach; opracowała sposoby wyodrębniania, identyfikacji i oznaczania ilościowego różnorodnych pochodnych tlenowych węglowodorów w środowisku; zainicjowała badania osadów ściekowych Górnego Śląska pod kątem zawartości mikrozanieczyszczeń organicznych, takich jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i ich pochodne; wprowadziła w szerokim zakresie techniki chromatograficzne i spektrometrię mas do oznaczania związków organicznych wyodrębnionych z różnych elementów środowiska Górnego Śląska; zainicjowała zespołowe badania nad oznaczaniem toksycznych związków w glebach Górnego Śląska w wodach pitnych i sposobami ich usuwania, a także nad działaniem stwierdzonych w środowisku Śląska związków organicznych na organizmy żywe; opracowała metodykę oznaczania nowych, czułych i specyficznych markerów oceny nasilenia wolnorodnikowych modyfikacji lipoprotein w organizmach.
Była autorką 8 publikacji zwartych, 115 artykułów, w tym około 50 zamieszczonych w czasopismach zagranicznych, 60 streszczeń i komunikatów wygłoszonych na kongresach i zjazdach międzynarodowych, 75 – na krajowych, oraz 32 innych opracowań. Uczestniczyła czynnie w 44 krajowych i 32 zagranicznych zjazdach, kongresach, sympozjach i konferencjach naukowych, była członkiem komitetu naukowego dorocznych seminariów nt. chromatograficznych metod badania związków organicznych organizowanych przez Komisję Nauk Chemicznych przy Oddziale PAN w Katowicach oraz Uniwersytet Śląski. Reprezentowała Polskę w Międzynarodowym Komitecie Organizacyjnym Sympozjów „Petromass”, poświęconych zastosowaniu spektrometrii masowej w analityce złożonych mieszanin, na pięciu z nich przewodniczyła obradom lub wygłosiła referaty (Almsfeld 1977, Balatonfüred 1979, Duszanbe 1982, Harachow 1982, Złote Piaski 1984). Brała udział w sympozjach nt. analityki związków organicznych zanieczyszczających środowisko (Berlin 1984, Bratysława 1989, Dortmund 1992, Stavanger 1993, Balatonaliga 1995, San Sebastian 1995, Jurmala 1997, Genewa 1998, Porto 1999) oraz w kongresach nt. procesów membranowych w ochronie środowiska (Enschede 1994, Toronto 1999).
Od 1985 r. prowadziła wykłady i seminaria z chemii ogólnej i organicznej dla studentów I roku medycyny i stomatologii w Zabrzu, od 1993 r. – zajęcia fakultatywne dla studentów II roku medycyny i stomatologii z przedmiotu zagrożenia ekologiczne Górnego Śląska. Była promotorem 5 doktoratów, opiekunem 1 habilitacji oraz konsultantem 2 doktoratów powstałych na Wydziale Inżynierii Środowiska Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Była członkiem Polskiego Towarzystwa Chemicznego (od 1973, i jego Sekcji Ochrony Środowiska oraz Sekcji Technologii Paliw Płynnych i Węgla), Polskiego Towarzystwa Inżynierii Ekologicznej (od 1993), Polskiego Towarzystwa Spektrometrii Mas (od 1994), International Society of Ecotoxicology and Environmental Safety (od 1992), International Association of Environmental Analytical Chemistry (od 1994), Komisji Nauk Chemicznych PAN – Oddziału w Katowicach (od 1988, od 1997 – wiceprzewodnicząca tej komisji). Była członkiem Rady Programowej czasopisma „Acta Chromatographica” (od 1995). Odznaczona m.in.: Krzyżem Kawalerskim OOP, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Orderem Honorowym „Laur 50-lecia ŚAM”. Wielokrotnie otrzymała nagrody Rektora ŚAM za działalność naukową i dydaktyczną oraz nagrodę sekretarza naukowego Wydziału III PAN za udział w badaniach nad molekularną strukturą węgla.
Mąż, Michał Bodzek jest chemikiem (prof. zw., pracownik Politechniki Śląskiej), miała dwóch synów: Piotr jest lekarzem ginekologiem, Jerzy – ekonomistą.
Zmarła po długiej chorobie 19 października 2006 roku, została pochowana na cmentarzu Komunalnym w Gliwicach.
Oprac. na podstawie biogramu Danuty Bodzek autorstwa J. Miozgi, zamieszczonego w V tomie Słownika medycyny i farmacji Górnego Śląska (Katowice 2003).
* * *
Edyta ADAMCZAK (1942–2006)
Urodziła się 24 grudnia 1942 roku w Katowicach. Z naszą uczelnią była związana 25 lat – od maja 1969 do września 1994 r., zatrudniona w Sekcji Administracyjno-Gospodarczej Rektoratu przy ul. Poniatowskiego w Katowicach, w charakterze sprzątaczki. Na 40-lecie ŚAM została wyróżniona odznaką „Zasłużonemu w rozwoju województwa katowickiego”. We wrześniu 1994 roku, w związku z poważną chorobą, przeszła na rentę inwalidzką. Zmarła 5 listopada w Katowicach, pochowana 9 listopada na cmentarzu przy kościele św. Józefa w Katowicach Załężu.
Teresa Białek
* * *
Leonidas SAMOCHOWIEC(1923–2006)

Profesor zwyczajny doktor habilitowany medycyny, farmakolog, były pracownik Zakładu Farmakologii ŚAM, emerytowany kierownik Katedry Farmakologii Pomorskiej Akademii Medycznej, doktor honoris causa Pomorskiej Akademii Medycznej.
Urodził się 20 czerwca 1923 roku w Pohoście, w powiecie pińskim (woj. poleskie), syn Jakuba, adwokata, i Lidii z d. Nienadkiewicz. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnej miejscowości, kontynuował naukę w Państwowym Gimnazjum w Pińsku, gdzie w 1941 roku otrzymał świadectwo dojrzałości. Od sierpnia 1942 roku pracował w Laboratorium Chemicznym przy Szpitalu Miejskim w Pińsku, 28 czerwca 1943 został wywieziony na prace przymusowe najpierw do Wrocławia, później do Auerbach w Saksonii. W maju 1945 powrócił do Polski, w październiku rozpoczął studia na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Łódzkiego: 30 VI 1949 otrzymał dyplom magistra farmacji.
Pracę zawodową rozpoczął w aptece nr 43 w Katowicach, z przerwą od października 1950 do kwietnia 1951, kiedy to pracował w Farmaceutycznej Spół- dzielni Pracy w Katowicach. Dnia 1 X 1952 rozpoczął pracę w Zakładzie Farmakologii ŚAM, najpierw w charakterze wolontariusza w wymiarze 1/2 etatu, następnie na stanowisku asystenta (1953), starszego asystenta (1955), adiunkta (1958) i docenta (1972). W październiku 1954 rozpoczął studia medyczne na Wydziale Lekarskim ŚAM: 30 III 1960 otrzymał tytuł i dyplom lekarza. W tym samym roku, na podstawie dysertacji Badania nad miażdżycą doświadczalną. Część XV. Działanie karczochów (Cynara scolymus L.) i kardów (Cynara cardunculus L.) na rozwój miażdżycy doświadczalnej u białych szczurów, wykonanej pod kierunkiem doc. Tadeusza Chruściela, uzyskał stopień doktora medycyny. W 1961 roku przebywał na stypendium naukowym w Instytucie Farmakologii Uniwersytetu Humboldta oraz w Instytucie Farmakologii Niemieckiej Akademii Nauk w Berlinie, gdzie zapoznał się z metodą chromatograficznego oznaczania aminokwasów w mózgowiu i zmodyfikowaną metodą Langerdorffa badania na izolowanym sercu zwierząt ciepłokrwistych.
W listopadzie 1963 przeniósł się do Szczecina, gdzie objął stanowisko kierownika Katedry i Zakładu Farmakologii Pomorskiej Akademii Medycznej. Przedstawiony 7 kwietnia 1965 Radzie Wydziału Lekarskiego ŚAM dorobek naukowy oraz rozprawa Wpływ przewlekłego stosowania diety miażdżycowej u białych szczurów na reaktywność serca na glikozydy nasercowe oraz podłoże biochemiczne w sercu, warunkujące otrzymane zmiany, były podstawą przeprowadzonego w Katowicach kolokwium habilitacyjnego. Nadany uchwałą Rady Wydziału stopień naukowy docenta został zatwierdzony przez MZiOS.
W kwietniu 1972 na wniosek MZiOS został ponownie przeniesiony do ŚAM, gdzie pełnił najpierw obowiązki zastępcy dyrektora Instytutu Chemii i Fizyki Medycznej na Wydziale Farmaceutycznym, natomiast we wrześniu tr. został mianowany dyrektorem Instytutu Farmakologii i Analityki Medycznej oraz dziekanem Wydziału Farmaceutycznego.
Z dniem 1 grudnia 1972, na własną prośbę, powrócił do Szczecina na stanowisko kierownika Katedry i Zakładu Farmakologii. W 1974 roku otrzymał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, w 1982 roku – tytuł profesora zwyczajnego.
Początkowo działalność naukowo-badawcza prof. Samochowca koncentrowała się na właściwościach farmakodynamicznych (hipotensyjnych i spazmolitycznych) niektórych roślin hodowanych lub rosnących w stanie naturalnym, farmakologicznych i toksycznych właściwościach rzadkich surowców roślinnych, na zwilżaczach stosowanych w przemyśle i górnictwie dla zabezpieczenia przed pylicą, zsyntetyzowanych trzech związkach o działaniu moczopędnym z grupy związków trójazynowych (TCL, TBr, TJ), farmakologicznym wpływie niektórych leków na pokrwotoczną odnowę białek ustroju. Prowadził badania nad miażdżycą doświadczalną, wpływem przewlekłego stosowania diety miażdżycorodnej u białych szczurów na reaktywność serca na glikozydy nasercowe oraz podłoże biochemiczne w sercu, warunkujące otrzymane zmiany. Opracował nowy lek „Cynarex” stosowany w profilaktyce zatruć dwusiarczkiem węgla. Jest autorem nowych metod diagnostycznych wczesnego rozpoznawania miażdżycy u ludzi za pomocą elektroretinografu, nowych metod analizy farmakologicznej leczniczych surowców roślinnych dla stwierdzenia ich właściwości immunoregulacyjnych, nowych środków stosowanych w arytmiach serca. Zaprojektował aparaturę do wyznaczania reakcji wyosobnionego serca na lek. W ostatnim okresie działalności naukowej prof. Samochowiec koncentrował się na: farmakoterapii doświadczalnej i toksykologii (wpływ leków na toksoplazmozę, farmakodynamika podstawowych fosfolipidów, toksykologia alkoholu etylowego); fizjologicznych, metabolicznych i farmakologicznych aspektach zmienionych patologicznie narządów, a szczególnie mięśnia sercowego; badaniach nowych leków (m.in. antyarytmicznych chiralnych pochodnych aminoarylowych, pochodnych hydrazynoftalazynowych i in.); fitoterapii i balneoklimatologii; problemach metodologicznych w farmakologii.
Profesor opublikował około 300 artykułów, był autorem skryptów: Farmakoterapia stomatologiczna (1977), Receptura (1988), współautorem podręczników: Farmakoterapia stomatologiczna (kilka wydań), Farmakoterapia wieku dziecięcego z uwzględnieniem terapii ogólnej (dwa wydania), Farmakologia dla studentów stomatologii (kilka wydań), przetłumaczył kilka rozdziałów Farmakoterapii klinicznej i farmakoterapii (red. Helmut Kuemmerle) (1976). Był promotorem ponad trzydziestu prac doktorskich i opiekunem kilku rozpraw habilitacyjnych. Recenzował liczne prace doktorskie i habilitacyjne.
Współpracował aktywnie z wieloma krajowymi i zagranicznymi towarzystwami naukowymi: Polskim Towarzystwem Farmakologicznym, Polskim Towarzystwem Biochemicznym, Polskim Towarzystwem Fizjologicznym, Polskim Towarzystwem Badań Radiacyjnych, Europejskim Towarzystwem Badań Toksyczności Leków „Eurotox” (1965–1993), Europen Society of Biochemical Pharmacology (1965–1993). Od 1961 roku reprezentował naukę polską za granicą, m.in. w: Helsinkach, Edynburgu, Zurichu, Mediolanie, Chicago, San Diego, Tokio, Londynie, Cambridge. Pełnił wiele zaszczytnych i odpowiedzialnych funkcji w instytucjach i organizacjach naukowych m.in. był członkiem Rady Naukowej przy MZiOS (1970–1975), Rady Naukowej Instytutu Przemysłu Zielarskiego w Poznaniu, przewodniczącym Zespołu Medycyny Pracy w Przemyśle i Rolnictwie (1965–1989). Odznaczony m.in.: Krzyżem Kawalerskim OOP, tytułem honorowym „Zasłużony Nauczyciel PRL”, Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Otrzymał indywidualną i zespołową nagrodę I st. MZiOS.
Żonaty dwukrotnie: w 1947 roku z Janiną Kuruś, od 1962 roku z Aleksandrą Konarską. Syn Jerzy jest lekarzem psychiatrą, prof. nauk medycznych, kierownikiem Katedry i Kliniki Psychiatrii Pomorskiej Akademii Medycznej. Na emeryturę przeszedł 1 października 1993. Zmarł 4 grudnia 2006 r., został pochowany na cmentarzu na Dołach w Łodzi.
Oprac. na podstawie biogramu Leonidasa Samochowca autorstwa A. Puzio i D. Jaworskiej zamieszczonego w II tomie Słownika medycyny i farmacji Górnego Śląska (Katowice 1995).

KRONIKA(wrzesień–grudzień 2006)
 W dniach 28–30 września odbywał się w Katowicach 36. Zjazd Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego. Podczas Zjazdu dokonano wyboru nowych władz towarzystwa, którego wiceprezesem został dr hab. Damian Kusz, prof. nadzw. ŚAM, kierownik Katedry i Kliniki Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu ŚAM w Katowicach Ochojcu. Spotkanie, w którym uczestniczyło około 1200 lekarzy z Polski, Niemiec, Kanady, Ukrainy oraz Turcji, było poświęcone zaburzeniom zrostu kostnego oraz chorobom i urazom stóp. Podsumowano również osiągnięcia ortopedii w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii chorób oraz urazów narządów ruchu. Komitetowi Organizacyjnemu Zjazdu przewodniczył prof. dr hab. Tadeusz Gaździk, kierownik Katedry i Oddziału Klinicznego Ortopedii ŚAM w Sosnowcu.
 11 października odbyła się w Tychach konferencja naukowo-szkoleniowa pt.: „Rak piersi – najczęstsza przyczyna zgonów kobiet”. W konferencji, podczas której omawiano m.in. metody współczesnej terapii onkologicznej, uczestniczyła dr n. med. Jadwiga Pyszkowska, kierownik Zakładu Medycyny i Opieki Paliatywnej ŚAM w Katowicach Ligocie, pełniąca funkcję konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie medycyny paliatywnej.
 13 października w Bibliotece Śląskiej zainaugurowano obchody Śląskiego Dnia Ratownictwa Medycznego. Podczas uroczystości wręczono pamiątkowe statuetki, które otrzymały m.in. prof. dr hab. Anna Dyaczyńska-Herman, dzięki której w Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Katowicach rozpoczął pracę trzeci w Polsce zespół reanimacyjny, oraz prof. dr hab. Bożena Hager-Małecka, inicjatorka pierwszego w Polsce zespołu transportu noworodków.
 17 października na Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się uroczystość wręczenia dyplomów laureatom czwartej edycji rankingu szpitali tygodnika „Wprost”. W kategoriach: kardiologia – za najlepszy szpital, kardiologia – za badania elektrokardiologiczne, kardiologia – za zabiegi kardiologii inwazyjnej i kardiochirurgia – za najlepszy szpital zwyciężyło Górnośląskie Centrum Medyczne ŚAM w Katowicach Ochojcu.
 W dniach 19–20 października w Wiśle Jaworniku odbyła się ogólnopolska konferencja pt. „Opiniowanie sądowo-lekarskie w wybranych działach medycyny sądowej i toksykologii”, zorganizowana m.in. przez Katedrę Medycyny Sądowej ŚAM w Katowicach Ligocie, kierowaną przez prof. dr hab. Zofię Olszowy (szersza informacja na str. 19)
 W dniach 19–22 października odbyła się w Ustroniu 7. Konferencja pt. „Biomateriały i mechanika w stomatologii”, której organizatorami była m.in. Katedra i Zakład Protetyki Stomatologicznej ŚAM w Bytomiu, kierowana przez dr. hab. Jacka Kasperskiego (szersza informacja str. 20).
 W dniach 21–22 października w Ustroniu Jaszowcu odbył się cykl wykładów i warsztatów poświęcony osteoporozie, organizowany przez Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej oraz Zakład Chorób Metabolicznych Kości Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii ŚAM, nad którym kierownictwo naukowe objął prof. dr hab. Wojciech Pluskiewicz, kierownik tego Zakładu.
 W dniach 23–25 października wydziały lekarskie naszej Uczelni wizytowała Komisja Akredytacyjna Akademickich Uczelni Medycznych.
 W dniach 26–27 października odbywały się w Katowicach 3. Jesienne Warsztaty Resynchronizacyjne, zorganizowane przez Klinikę Elektrokardiologii, kierowaną przez prof. dr. hab. Włodzimierza Kargula. Podczas Warsztatów wybitni kardiolodzy z Florencji (m.in. profesor Luigi Padeletti) demonstrowali najnowocześniejsze na świecie techniki zabiegów resynchronizacyjnych, polegające na skomplikowanej implantacji stymulatorów serca specjalnego typu u chorych z ciężką niewydolnością krążenia.
 W dniach 26–28 października odbyło się 6. Katowickie Sympozjum „Postępy w nefrologii i nadciśnieniu tętniczym”, którego przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego był prof. dr hab. Andrzej Więcek, kierownik Katedry i Kliniki Nefrologii, Endokrynologii i Chorób Przemiany Materii ŚAM w Katowicach (szersza informacja str. 21).
 W dniach 27–28 października odbyło się w Tychach 10. Sympozjum pt. „Cięcie cesarskie czy poród drogami rodnymi”, zorganizowane przez Sekcję Psychosomatyczną Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego oraz Katedrę i Oddział Kliniczny Położnictwa i Ginekologii ŚAM, kierowaną przez prof. dr. hab. Ryszarda Porębę.
 W dniach 3–4 listopada odbył się w Ustroniu I Kongres Polskiego Towarzystwa Medycyny Fotodynamicznej i Laserowej, którego jednym z organizatorów była Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Angiologii i Medycyny Fizykalnej ŚAM w Bytomiu, kierowana przez prof. dr. hab. Aleksandra Sieronia (szersza informacja str. 22).
 6 listopada odbyła się uroczystość otwarcia nowego gmachu Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej ŚAM w Sosnowcu (szersza informacja str. 14).
 W dniach 6–7 listopada dr hab. Witold Lukas, prof. nadzw. ŚAM, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej ŚAM w Zabrzu uczestniczył w zorganizowanym w Warszawie 2. Forum Rynku Zdrowia, podczas którego dyskutowano m.in. na temat zasad finansowania opieki zdrowotnej, przyszłości systemu ubezpieczeń zdrowotnych, polityki lekowej państwa, sytuacji polskich szpitali, restrukturyzacji oraz zarządzania placówkami lecznictwa stacjonarnego.
 7 listopada prorektor ds. nauki ŚAM, prof. dr hab. Jan E. Zejda uczestniczył w zorganizowanym na Uniwersytecie Warszawskim spotkaniu premiera RP Jarosława Kaczyńskiego z przedstawicielami środowisk akademickich i naukowych. Podczas spotkania rozmawiano m.in. na temat zapewnienia środków finansowych niezbędnych dla rozwoju nauki i dydaktyki uniwersyteckiej, proponowanej przez rząd reformy szkolnictwa wyższego i Polskiej Akademii Nauk, przeciwdziałania masowym wyjazdom młodych ludzi poza granice Polski oraz konflikcie interesów pomiędzy uczelniami prywatnymi i państwowymi. Poruszono też kwestie związane z nowymi maturami, rolą uczelni państwowych w systemie szkolnictwa wyższego, zwiększeniem dostępności usług edukacyjnych oraz możliwościami wdrażania motywacyjnego algorytmu wynagradzania nauczycieli akademickich.
 W dniach 7–8 listopada na Wydziale Opieki Zdrowotnej ŚAM w Katowicach gościła delegacja z Instytutu Pielęgniarstwa i Opieki Zdrowotnej Wydziału Medycyny Socjalnej Uniwersytetu w Ostrawie (szersza informacja str. 24).
 8 listopada w Katedrze i Klinice Neurochirurgii ŚAM w Katowicach Ligocie wykonano pionierską operację wszczepienia protezy dysku szyjnego – prodisc c, urządzenia najnowszej generacji imitującego pracę naturalnego dysku. Operację przeprowadził dr n. med. Maciej Wojtacha.
 10 listopada prorektor ds. klinicznych ŚAM, prof. dr hab. Krystyna Pierzchała uczestniczyła w zorganizowanej na Politechnice Opolskiej uroczystości nadania tytułu doktora honoris causa profesorowi Jerzemu Buzkowi.
 16 listopada ukonstytuował się Komitet Sterujący Europejskiej Platformy Medycyny Fotodynamicznej, którego jednym z członków jest prof. dr hab. Aleksander Sieroń (szersza informacja str. 23).
 W dniach 16–17 listopada w Bibliotece Wydziału Lekarskiego ŚAM w Katowicach Ligocie odbyła się wystawa najnowszych zagranicznych książek z dziedziny medycyny, zorganizowana przez firmę International Publishing Service (szersza informacja str. 30).
 17 listopada w Centrum Edukacyjno-Kongresowym Politechniki Śląskiej w Gliwicach odbyło się dyplomatorium absolwentów zabrzańskiego Wydziału Lekarskiego, podczas którego dyplomy wręczono 144 osobom. W uroczystości uczestniczyli m.in.: prorektor ds. studiów i studentów ŚAM prof. dr hab. Wanda Romaniuk, dziekan – prof. dr hab. Wojciech Król oraz prodziekani Wydziału – prof. dr hab. Janusz Skalski oraz dr hab. Andrzej Wiczkowski, prof. nadzw. ŚAM.
 18 listopada rektor ŚAM, prof. dr hab. Ewa Małecka-Tendera podczas uroczystej gali zorganizowanej w Teatrze Ziemi Rybnickiej odebrała nagrodę „Czarny Diament” przyznaną naszej Almae Matri przez Izbę Przemysłowo-Handlową Rybnickiego Okręgu Przemysłowego (szersza informacja str. 1).
 18 listopada podczas zorganizowanych na Zamku Królewskim w Warszawie obchodów 50. rocznicy utworzenia Międzynarodowego Stowarzyszenia Studentów Medycyny IFMSA – Poland, prorektor ds. studiów i studentów ŚAM prof. dr hab. Wanda Romaniuk odebrała dyplom przyznany naszej Uczelni przez tę organizację za opiekę, wspieranie inicjatyw oraz pomoc w realizacji studenckich projektów i pomysłów.
 Podczas odbywających się w Brukseli w dniach 22–24 listopada Targów Wynalazczości, Badań Naukowych i Nowych Technik Eureka 2006 złoty medal z wyróżnieniem zdobył aparat Diagnostim MDD 501, w opracowaniu którego uczestniczył prof. dr hab. Fryderyk Prochaczek, kierownik Oddziału Klinicznego Kardiologii ŚAM w Tychach (szersza informacja str. 13).
 22 listopada podczas posiedzenia senatu ŚAM rektor prof. dr hab. Ewa Małecka-Tendera poinformowała zgromadzonych o powołaniu mgr Danuty Gojny-Ucińskiej – przewodniczącej Zakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” ŚAM na członka Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność”. Wyboru dokonano podczas Zjazdu Sekcji, który odbył się w czerwcu tego roku w Spale. Aktualnie Sekcja uczestniczy w negocjacjach z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego dotyczących nowych taryfikatorów płac oraz nowych algorytmów, według których Uczelnia otrzyma środki finansowe na działalność w 2007 roku.
 W dniach 23–24 listopada w Bibliotece Wydziału Farmaceutycznego w Sosnowcu odbyła się wystawa najnowszych zagranicznych książek z dziedziny medycyny, którą zorganizowała firma International Publishing Service (szersza informacja str. 30).
 24 listopada w Centrum Edukacyjno-Kongresowym Politechniki Śląskiej w Gliwicach odbyło się dyplomatorium absolwentów Oddziału Stomatologicznego. W uroczystości, podczas której dyplomy wręczono 104 osobom, uczestniczyli m.in.: prorektor ds. studiów i studentów ŚAM, prof. dr hab. Wanda Romaniuk, dziekan – prof. dr hab. Wojciech Król oraz prodziekan Wydziału – dr hab. Lidia Postek-Stefańska.
 W dniach 27–28 listopada odbyła się w Katowicach Ligocie 3. Konferencja „Profilaktyka w medycynie”, zorganizowana przez Wydział Opieki Zdrowotnej ŚAM. Obrady toczyły się w pięciu sesjach dotyczących profilaktyki chorób układu krążenia i schorzeń metabolicznych, wieku rozwojowego, schorzeń narządu ruchu u dzieci i młodzieży, a także w neurologii oraz w ginekologii i położnictwie. Przewodniczącym komitetów organizacyjnego i naukowego był dziekan Wydziału Opieki Zdrowotnej prof. dr hab. Zbigniew Gąsior, kierownik Katedry i Kliniki Kardiologii.
 30 listopada w auli A-3 w Katowicach Ligocie odbyło się dyplomatorium absolwentów Wydziału Lekarskiego. W uroczystości, podczas której dyplomy wręczono 171 osobom, wzięli udział m.in.: rektor ŚAM prof. dr hab. Ewa Małecka-Tendera, prorektor ds. nauki prof. dr hab. Jan E. Zejda, dziekan prof. dr hab. Joanna Lewin-Kowalik oraz prodziekani Wydziału dr hab. Ryszard Wiaderkiewicz, prof. nadzw. ŚAM, i dr hab. Jan Baron, a także dr n. med. Maciej Hamankiewicz – przewodniczący Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach.
 W dniach 30 listopada–1 grudnia rektor ŚAM, prof. dr hab. Ewa Małecka-Tendera uczestniczyła w zorganizowanej w Krakowie Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych. Podczas konferencji dyskutowano m.in. na temat sytuacji finansowej szpitali klinicznych, Lekarskiego Egzaminu Państwowego oraz specjalizacji lekarskich. Istotne miejsce w obradach zajęły sprawy rekrutacji: podsumowano przyjęcia na studia w uczelniach medycznych w 2006 roku, a także omówiono sprawy rekrutacji osób z maturami międzynarodowymi oraz tzw. starymi maturami.
 1 grudnia na Wydziale Lekarskim w Katowicach odbyła się promocja doktorska. Dyplomy doktorskie wręczono 55 osobom. W uroczystości, którą prowadziła dziekan Wydziału prof. dr hab. Joanna Lewin-Kowalik, uczestniczyli m.in.: prorektor ds. studiów i studentów prof. dr hab. Wanda Romaniuk oraz dziekani Wydziału: prof. dr hab. Marek Hartleb, dr hab. Ryszard Wiaderkiewicz, prof. nadzw. ŚAM oraz dr hab. Jan Baron. W imieniu promowanych doktorów podziękowania wygłosił dr Krzysztof Nitecki.
 7 grudnia na Wydziale Farmaceutycznym w Sosnowcu odbył się 28. Wydziałowy Konkurs Prac Magisterskich. W konkursie do którego przystąpiło 10 osób, pierwsze miejsce zdobył Mariusz Zoń („Synteza 10-(aminoalkilo)-2,7-diazafenotiazyn”, opiekun: dr hab. Krystian Pluta, prof. nadzw. ŚAM), drugie – Anna Dyla („Ocena biozgodności resorbowalnych podłoży polimerowych na modelu hodowli chondrocytów ludzkich”, opiekun: prof. dr hab. Zofia Dzierżewicz), a trzecie – Paweł Ramos („Analiza zachorowań na nowotwory jajnika na podstawie materiału operacyjnego Oddziału Ginekologicznego Szpitala Powiatowego w Zawierciu”, opiekun: prof. dr hab. Ewa Szaflarska-Stojko).
 8 grudnia w Międzywydziałowej Auli Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu odbyły się promocja doktorska oraz dyplomatorium absolwentów Oddziału Analityki Medycznej ŚAM. Dyplomy doktorskie otrzymało 21 osób, a dyplomy magisterskie – 33 absolwentów (szersza informacja str. 24).
 8 grudnia w katowickim kinie Rialto odbył się finał plebiscytu „Cegła z Gazety”. Celem organizowanego przez „Gazetę Wyborczą” plebiscytu jest honorowanie ludzi, którzy przyczyniają się do budowania i rozsławiania śląskiej tożsamości. W tym roku Honorową Cegłę przyznano profesorowi Kornelowi Gibińskiemu – twórcy polskiej gastroenterologii.
 W dniach 7–9 grudnia odbyła się w Szczyrku 9. Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Sekcji Dermatochirurgii Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, zorganizowana przez Katedrę i Klinikę Dermatologii ŚAM w Katowicach. Tematami wiodącymi konferencji były m.in.: rak skóry, czerniak skóry, kriochirurgia i laseroterapia w dermatologii oraz nowości w dermatochirurgii i dermatologii estetycznej. Obrady odbywały się w siedmiu sesjach, w trakcie których wygłoszono blisko 60 referatów. Przewodniczącą komitetów Organizacyjnego oraz Naukowego była prof. dr hab. Ligia Brzezińska-Wcisło – kierownik Katedry i Kliniki Dermatologii ŚAM.
Paweł Bojko

PRZECZYTALIŚMY...(październik–grudzień 2006)
 We wrześniu br. odbył się w Gdyni Kongres Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego podczas którego prof. dr hab. Adam Torbicki podziękował prof. dr. hab. Michałowi Tenderze – dotychczasowemu przewodniczącemu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego za wprowadzenie Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego na salony europejskiej kardiologii. Profesor Torbicki ocenił w ten sposób dwuletnią kadencję profesora Tendery na stanowisku przewodniczącego Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (Monika Wysocka, Prof. Andrzej Rynkiewicz prezesem-elektem PTK, „Puls Medycyny” nr 16, 11–24 października 2006).
 Prof. dr hab. Marian Zembala, kierownik Katedry i Oddziału Kardiochirurgii i Transplantologii ŚAM w Zabrzu negatywnie ustosunkował się do apelu Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej skierowanego 22 września br. do dyrektorów zakładów opieki zdrowotnej, by podwyżkami objąć tylko tzw. biały personel. „Uważam, że w systemie podwyżek powinni być ujęci wszyscy, którzy decydują o tym, że szpital się rozwija. Odrzucam takie rozróżnienie: biały personel i reszta, czyli pracownicy administracji” – powiedział Profesor (Anna Gwozdowska, Podwyżki płac: każdemu według zasług?, „Puls Medycyny” nr 16, 11–24 października 2006).
 Na temat niedostatecznie wykorzystywanych przez Śląski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia środków finansowych przeznaczonych na badania profilaktyczne wypowiedzieli się prof. dr hab. Lech Poloński, dr hab. Jerzy Kozielski, prof. nadzw. ŚAM oraz dr hab. Bogdan Michalski (Judyta Watoła, Profilaktyczna klapa, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 247, 21–22 października 2006).
 O możliwościach laserów w diagnostyce i leczeniu schorzeń okulistycznych oraz przeszczepach rogówki mogliśmy dowiedzieć się z artykułów autorstwa prof. dr hab. Ariadny Gierek-Łapińskiej, kierownika Katedry Okulistyki ŚAM w Katowicach, zamieszczonych w „Gazecie Wyborczej” (Ariadna Gierek-Łapińska, Zastosowanie laserów w okulistyce, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 247, 21–22 października 2006 [dodatek: Zdrowie i Uroda]; Ariadna Gierek-Łapińska, Przeszczepy rogówki – alternatywa powrotu widzenia, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 269, 18–19 listopada 2006 [dodatek: Zdrowie i Uroda]).
 Władze zabrzańskiego Wydziału Lekarskiego przygotowują projekt architektoniczny modernizacji wchodzącego w skład kampusu w Rokitnicy budynku powstałego w 1901 roku według projektu architektów Emila i Georga Zillmannów z Charlottenburga (Tomasz Malkowski, Budynek Zillmannów już wkrótce czeka remont, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 248, 23 października 2006).
 O nabierających coraz realniejszych kształtów planach przekształcenia ŚAM w uniwersytet medyczny mogliśmy przeczytać w „Gazecie Wyborczej” (Katarzyna Piotrowiak, Więcej uniwersytetów, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 249, 24 października 2006 [dodatek: „Matura i Studia”]).
 Dr hab. Anita Olejek, prof. nadzw. ŚAM, kierownik Katedry i Oddziału Klinicznego Położnictwa, Ginekologii i Ginekologii Onkologicznej ŚAM w Bytomiu, przestrzegała czytelniczki „Dziennika Zachodniego” przed lekceważeniem zmian patologicznych szyjki macicy (Maria Zawała, Nadzieja kobiet, „Dziennik Zachodni” nr 250, 25 października 2006 [dodatek: Oczami Kobiety]; zob. też: „Dziennik Zachodni” nr 247, 21–22 października 2006 [dodatek: „na zdrowie!”].
 Jak wynika z raportu opracowanego przez Śląskie Centrum Zdrowia Publicznego, ogłoszonego 25 października w katowickim Urzędzie Wojewódzkim, mieszkańcy Śląska częściej niż osoby zamieszkujące inne rejony Polski umierają z powodu gruźlicy oraz nowotworów. Nie najlepiej przedstawia się również sytuacja w zakresie opieki okołoporodowej. Swoją opinię na ten temat wyrazili prof. dr hab. Urszula Godula-Stuglik – kierownik II Katedry Pediatrii ŚAM w Zabrzu oraz dr hab. Jerzy Kozielski, prof. nadzw. ŚAM – kierownik Katedry i Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy ŚAM w Zabrzu Biskupicach (Judyta Watoła, Ślązacy bardziej chorzy, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 251, 26 października 2006).
 Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, kierowane przez prof. dr. hab. Mariana Zembalę zwyciężyło w kategorii najlepszych szpitali monospecjalistycznych dorocznego rankingu „Rzeczpospolitej” dotyczącego najlepszych polskich szpitali (Sylwia Szparkowska, Najlepsze szpitale nagrodzone, „Rzeczpospolita” nr 250, 25 października 2006; Marlena Polok-Kin, Leczą najlepiej, „Dziennik Zachodni” nr 250, 25 października 2006).
 Na temat przyczyn ciągle wzrastającej w Polsce umieralności z powodu chorób układu krążenia wypowiedział się prof. dr hab. Andrzej Bochenek, kierownik I Katedry i Kliniki Kardiochirurgii ŚAM w Katowicach Ochojcu (Jacek Bombor, Zawał na własne życzenie, „Dziennik Zachodni” nr 252, 27 października 2006).
 Gośćmi Spotkań Medycznych red. Krystyny Bochenek byli m.in. dr n. med. Stanisław Ochudło oraz dr hab. Edward Wylęgała („Dziennik Zachodni” nr 258, 4–5 listopada 2006, nr 291, 14 grudnia 2006).
 Na temat najskuteczniejszych metod wykrywania Helicobacter pylori wypowiedział się dr n. med. Marek Waluga – adiunkt Katedry i Kliniki Gastroenterologii ŚAM w Katowicach Ligocie ((MAZ), Zdaniem eksperta, „Dziennik Zachodni” nr 258, 4–5 listopada 2006 [dodatek: „na zdrowie!”].
 Prof. dr hab. Antoni Dyduch – konsultant wojewódzki w dziedzinie pediatrii oraz dr hab. Przemysław Jałowiecki, prof. nadzw. ŚAM – konsultant wojewódzki w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii, przestrzegali przed sytuacją, jaka może zaistnieć w polskiej służbie zdrowia w przypadku dalszego niepodwyższania zarobków anestezjologów i pediatrów (Judyta Watoła, Młodzi lekarze: zostać specjalistą i szybko wyjechać, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 259, 6 listopada 2006).
 Prof. dr hab. Maria Wardas, kierownik Katedry i Zakładu Żywności i Żywienia ŚAM w Sosnowcu, wypowiedziała się na temat wpływu na ludzki organizm środków konserwujących żywność („Dziennik Zachodni” nr 261, 8 listopada 2006).
 O możliwym wykorzystywaniu komórek macierzystych w leczeniu poważnych schorzeń okulistycznych mówiła dr hab. Stanisława Gierek-Ciaciura, prof. nadzw. ŚAM (Maria Zawała, Nadzieja niewidomych, „Dziennik Zachodni” nr 264, 13 listopada 2006).
 Według danych dr. hab. Jerzego Kozielskiego, prof. nadzw. ŚAM, kierownika Katedry i Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy ŚAM w Zabrzu Biskupicach, co roku na raka płuc umiera w Polsce blisko 20 tys. osób, tylko co piąta chora osoba przeżywa dłużej niż rok od postawienia diagnozy, po pięciu latach od rozpoznania choroby żyje tylko 6% chorych ((AGA), Alarm dla płuc, „Dziennik Zachodni” nr 265, 14 listopada 2006).
 Na łamach „Dziennika Zachodniego” ukazał się artykuł, którego lektura pozwoliła czytelnikom zapoznać się ze specyfiką studiów medycznych (Magdalena Sekuła, 13 lat z Andzią i Georgiem, „Dziennik Zachodni” nr 265, 14 listopada 2006 [dodatek: „Edukacja”]).
 Chory choremu nierówny – to tytuł artykułu, w którym red. Judyta Watoła opisała funkcjonowanie śląskiego rejestru ostrych zespołów wieńcowych, który powstał kilka lat temu z inicjatywy prof. dr. hab. Lecha Polońskiego, dr. hab. Mariusza Gąsiora i dr. n. med. Marka Gierlotki (Judyta Watoła, Chory choremu nierówny, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 265, 14 listopada 2006).
 W „Farmacji Polskiej” ukazał się artykuł współautorstwa prof. dr. hab. Krzysztofa Jędrzejki – kierownika Katedry i Zakładu Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa ŚAM w Sosnowcu, którego tematyka dotyczyła poszukiwania źródeł surowcowych leku naturalnego oraz możliwości ich praktycznego wykorzystania w terapii i profilaktyce stomatologicznej (Krzysztof Jędrzejko, Michał Maniara, Rośliny źródłem leku stomatologicznego, „Farmacja Polska” nr 19, t. 62, 2006).
 Na temat przyczyn większej umieralności kobiet na choroby układu krążenia wypowiedzieli się w „Dzienniku Zachodnim” prof. dr hab. Maria Trusz-Gluza, kierownik I Katedry i Kliniki Kardiologii ŚAM w Katowicach Ochojcu oraz prof. dr hab. Zbigniew Gąsior, kierownik Katedry i Kliniki Kardiologii ŚAM również w Katowicach Ochojcu ((AGA), Kobiety bardziej bezbronne, „Dziennik Zachodni” nr 266, 15 listopada 2006).
 Korzyści wynikające ze stosowania nowoczesnych procedur medycznych były tematem artykułu red. Agaty Pustułki, w którym wypowiedzieli się m.in. prof. dr hab. Marian Zembala oraz dr hab. Paweł Buszman (Agata Pustułka, Wyścig ze światem kosztuje, „Dziennik Zachodni” nr 267, 16 listopada 2006).
 Prof. dr hab. Stanisław Woś, kierownik II Katedry i Kliniki Kardiochirurgii ŚAM w Katowicach Ochojcu jest autorem wspomnienia pośmiertnego o Katarzynie Szyszko, żonie prof. Stanisława Szyszki, które ukazało się na łamach „Dziennika Zachodniego” i Gazety Wyborczej (Stanisław Woś, Odeszła Kasia Szyszko, „Dziennik Zachodni” nr 268, 17 listopada 2006; Stanisław Woś, Kasia Szyszko. Wspomnienie, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 278, 29 listopada 2006).
 W wyniku przeprowadzonych w listopadzie tego roku wyborów samorządowych dr n. med. Jerzy Ziętek – adiunkt Kliniki Położnictwa i Ginekologii ŚAM w Katowicach Ligocie został wybrany do Sejmiku Województwa Śląskiego. Dr Ziętek został czł. Komisji Polityki Społecznej i Ochrony Zdrowia oraz wiceprzewodn. Komisji Edukacji, Nauki i Kultury. Doktor jest wnukiem byłego wojewody śląskiego gen. Jerzego Ziętka („Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 268, 17 listopada 2006).
 Wskazówek dietetycznych czytelnikom „Gazety Wyborczej” udzielała prof. dr hab. Barbara Zahorska-Markiewicz, kierownik Katedry i Zakładu Patofizjologii ŚAM w Katowicach Ligocie (Judyta Watoła, Chudzi żyją dłużej, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 269, 18–19 listopada 2006).
 Prof. dr hab. Urszula Godula-Stuglik, konsultant wojewódzki w dziedzinie neonatologii bardzo negatywnie oceniła pomysł Ministerstwa Zdrowia dotyczący zmniejszenia w śląskich szpitalach rezydentur (Judyta Watoła, Jeszcze mniej lekarzy w naszych szpitalach, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 275, 25–26 listopada 2006).
 W ramach serii Biblioteka Chirurga i Anestezjologa ukazała się książka pt. „Wczesne leczenie oparzeń” (Warszawa 2006), której redaktorem naukowym jest prof. dr hab. Jerzy Strużyna, kierownik Katedry i Oddziału Klinicznego Chirurgii Rekonstrukcyjnej ŚAM w Sosnowcu („Służba Zdrowia” nr 88–91/2006, 20 listopada 2006).
 Na łamach „Rynku Zdrowia” wypowiedzieli się prorektor ds. szkolenia podyplomowego ŚAM dr hab. Przemysław Jałowiecki, prof. nadzw. ŚAM – na temat warunków pracy anestezjologów, oraz prof. dr hab. Władysław Grzeszczak, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii ŚAM w Zabrzu – na temat trudności związanych z leczeniem cukrzycy (Piotr Wróbel, Zmęczenie jest groźne oraz Piotr Wróbel, Najpierw nic nie boli, „Rynek Zdrowia” nr 11, listopad 2006).
 Dr hab. Stanisława Gierek-Ciaciura, prof. nadzw. ŚAM zapoznała czytelników „Dziennika Zachodniego” z nowoczesnymi metodami chirurgicznymi leczenia zaćmy (Maria Zawała, Lasery ratują wzrok, „Dziennik Zachodni” nr 275, 25–26 listopada 2006 [dodatek: „na zdrowie!”]).
 Do przełamania lęku przed wykonywaniem badań cytologicznych zachęcał kobiety dr hab. Bogdan Michalski – adiunkt Katedry i Oddziału Klinicznego Ginekologii i Położnictwa ŚAM w Tychach ((MAZ), Co oznacza ponowne wezwanie na badanie?, „Dziennik Zachodni” nr 275, 25–26 listopada 2006 [dodatek: „na zdrowie!”]; zob. też: (MAZ), Co należy zrobić po wykryciu nieprawidłowych zmian?, „Dziennik Zachodni” nr 278, 29 listopada 2006 [dodatek: „Oczami Kobiety”]).
 Prof. dr hab. Krystyna Olczyk – dziekan Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej ŚAM w Sosnowcu poinformowała na łamach „Farmacji Polskiej” (nr 21, t. 62, 2006) o 20. Naukowym Zjeździe Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego – „Farmacja XXI wieku: Wyzwania i nadzieje”, który zostanie zorganizowany we wrześniu przyszłego roku w Katowicach. Profesor Olczyk jest przewodniczącą Komitetu Organizacyjnego Zjazdu, zaś Wydział Farmaceutyczny będzie jednym z jego organizatorów.
 Jak duże znaczenie ma podanie w przypadku niektórych porodów immunoglobuliny anty D chroniącej matki zagrożone konfliktem serologicznym, przekonywała na łamach „Dziennika Zachodniego” dr hab. Anita Olejek, prof. nadzw. ŚAM, kierownik Katedry i Oddziału Klinicznego Położnictwa, Ginekologii i Ginekologii Onkologicznej ŚAM w Bytomiu, pełniąca funkcję konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie położnictwa i ginekologii (Judyta Watoła, Brakuje surowicy dla rodzących matek, „Dziennik Zachodni” nr 277, 28 listopada 2006).
 Zdaniem dr hab. Violetty Skrzypulec, prof. nadzw. ŚAM, kierownika Katedry Zdrowia Kobiety ŚAM w Katowicach Ligocie, pełniącej funkcję konsultanta wojewódzkiego ds. seksuologii, młodzież szkół podstawowych jest zbyt młodym adresatem przygotowanego przez Krajowy Zespół Promocji Naturalnego Planowania Rodziny planu promowania naturalnych metod antykoncepcji (Agata Pustułka, O kilka klas za wcześnie, „Dziennik Zachodni” nr 278, 29 listopada 2006).
 Swoje refleksje na temat emigracji, stosunku Polonii do Polski oraz pojmowania patriotyzmu wyraził na łamach periodyka „Głosik” (nr 5, listpad 2006) Bogdan Boroń (Dział Administracyjno-Gospodarczy).
 Jak mogliśmy przeczytać w „Dzienniku Zachodnim” i „Gazecie Wyborczej” mgr Renata Póda zrezygnowała ze stanowiska dyrektora Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka i Matki w Katowicach Ligocie. Nowym dyrektorem została dr n. med. Ewa Emich-Widera, konsultant wojewódzki w dziedzinie neurologii dziecięcej (Agata Pustułka, Szpital dryfujący, „Dziennik Zachodni” nr 280, 1 grudnia 2006; JUDY, Dyrektorka odeszła, problemy szpitala zostały, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 281, 2–3 grudnia 2006, zob. też.: JP, Winda osobowa, „Echo Miasta – Katowice” nr 95, 11 grudnia 2006).
 Prof. dr hab. Aleksander Sieroń, kierownik Katedry Chorób Wewnętrznych oraz Kliniki Chorób Wewnętrznych, Angiologii i Medycyny Fizykalnej ŚAM w Bytomiu został członkiem nowo powstałego Komitetu Sterującego Europejskiej Platformy Medycyny Fotodynamicznej (Platforma specjalistów, „Życie Bytomskie” nr 49, 4 grudnia 2006).
 Objawy niespokojnych nóg scharakteryzował dr hab. Grzegorz Opala, prof. nadzw. ŚAM, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Wieku Podeszłego ŚAM w Katowicach Ligocie w artykule zamieszczonym na łamach „Nowej Trybuny Opolskiej” (Małgorzata Fedorowicz, Ach te nogi, nogi..., „Nowa Trybuna Opolska” nr 281, 2–3 grudnia 2006 [dodatek: „Zdrowie” nr 27].
 O trudnościach wynikających z leczenia przewlekłego zapalenia wątroby typu C mówiła w „Dzienniku Zachodnim” dr n. med. Ewa Janczewska-Kazek, kierownik Poradni Hepatologicznej przy Szpitalu Specjalistycznym w Chorzowie ((KAW), Ilu z nas choruje?, „Dziennik Zachodni” nr 283, 5 grudnia 2006).
 Prof. dr hab. Fryderyk Prochaczek, kierownik Katedry i Oddziału Klinicznego Kardiologii ŚAM w Tychach jest jednym z autorów nowatorskiego aparatu do badania serca nagrodzonego złotym medalem na odbywających się w Brukseli Światowych Targach Wynalazczości, Badań Naukowych i Nowych Technik – „Eureka 2006” (Judyta Watoła, Medal dla zabrzańskich konstruktorów, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 286, 8 grudnia 2006; Jolanta Pierończyk, Złoto dla polskiej medycyny, „Dziennik Zachodni” nr 289, 12 grudnia 2006).
 Prof. dr hab. Kornel Gibiński otrzymał Honorową Cegłę w organizowanym przez „Gazetę Wyborczą” plebiscycie „Cegła z Gazety”, honorującym osoby rozsławiające swą działalnością region śląski (Katarzyna Piotrowiak, Człowiek renesansu, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 267, 16 listopada 2006; Dariusz Kortko, Komu damy Cegłę?, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 286, 8 grudnia 2006; Aleksandra Klich, Cegła z Gazety dla Artura Rojka, „Gazeta Wyborcza – Katowice” nr 287, 8–9 grudnia 2006).
 Podczas konferencji zorganizowanej w Zabrzu przez Fundację Rozwoju Kardiochirurgii oraz Sieć Centrów Doskonałości BioMedTech Silesia zaprezentowano robota medycznego Robin Heart Vision, którego współtwórcą jest dr n. med. Zbigniew Nawrat (Maria Zawała, Robin, waleczne serce, „Dziennik Zachodni” nr 287, 9–10 grudnia 2006).
 O przyszłości stanowiącego własność Śląskiej Akademii Medycznej 14-piętrowego budynku przy ul. Ostrogórskiej w Sosnowcu mogliśmy przeczytać w „Dzienniku Zachodnim” ((SR), Komu wieżowiec?, „Dziennik Zachodni” nr 287, 9–10 grudnia 2006).
Paweł Bojko


APEL
W związku z przygotowaniami do jubileuszu 60-lecia Śląskiej Akademii Medycznej, zwracamy się do wszystkich jej obecnych oraz byłych P.T. Pracowników z gorącą prośbą o krótkoterminowe udostępnienie archiwalnych fotografii, ulotek czy oryginalnych dokumentów ilustrujących dzieje Uczelni (tj. zespołów ludzi, katedr, klinik, jubileuszy, interesujących spotkań). Wypożyczone na rewers materiały będą zeskanowane, a następnie włączone do powiększającego się zasobu ikonograficznego i dokumentacyjnego. Będą także wykorzystane – z podaniem nazwiska ich właściciela – w przygotowywanych wydawnictwach okolicznościowych i wystawach. Adres kontaktowy: Dział Dokumentacji Naukowej i Publikacji Biblioteki Głównej, tel.: (0 32) 208–35–52, 208–35–04, 208–36–21.
Adres poczty internetowej: biulinf@slam.katowice.pl


Załącznik 1

Załącznik 2